ថ្ងៃ ច័ន្ទ ទី ១០ ខែ សីហា ឆ្នាំជូត ទោ​ស័ក ព.ស.​ ២៥៦៤  
ស្តាប់ព្រះធម៌ (Mp3)
ស្តាប់ការអានព្រះត្រៃបិដក (Mp3)
ស្តាប់​ការបង្រៀនព្រះធម៌ (Mp3)
ស្តាប់​ការអាន​សៀវ​ភៅ​ធម៌​ (Mp3)
កម្រងធម៌​សូត្រ​ផ្សេង​ៗ (Mp3)
កម្រងកំណាព្យនិងស្មូត្រ (Mp3)
កម្រងបទភ្លេងនិងចម្រៀង (Mp3)
ព្រះពុទ្ធសាសនានិងសង្គម (Mp3)
បន្ទុកសៀវភៅ (eBook)
បន្ទុកវីដេអូ (Video)
ទើបស្តាប់/អានរួច
វិទ្យុផ្សាយផ្ទាល់
ផ្សាយផ្ទាល់
ទីតាំងៈ វត្តព្រះគន្ធកុដិ បាត់ដំបង
ម៉ោងផ្សាយៈ តាមកាលវិភាគផ្សាយ
វិទ្យុគល់ទទឹង
ទីតាំងៈ វត្តគល់ទទឹង
ម៉ោងផ្សាយៈ ២៤ម៉ោង
វិទ្យុកល្យាណមិត្ត
ទីតាំងៈ ខេត្តបាត់ដំបង
ម៉ោងផ្សាយៈ ៤.០០ - ២២.០០
វិទ្យុមេត្តា
ទីតាំងៈ រាជធានីភ្នំពេញ
ម៉ោងផ្សាយៈ ២៤ម៉ោង
វិទ្យុឯកភ្នំ
ទីតាំងៈ ខេត្តបាត់ដំបង
ម៉ោងផ្សាយៈ ៤.០០ - ២២.០០
វិទ្យុពណ្ណរាយណ៍
ទីតាំងៈ ខេត្តកណ្តាល
ម៉ោងផ្សាយៈ ៤.០០ - ២២.០០
វិទ្យុផ្កាយព្រឹក
ទីតាំងៈ ខេត្តបាត់ដំបង
ម៉ោងផ្សាយៈ ៤.០០ - ២២.០០
មើលច្រើនទៀត​
ការជូនដំណឹង
ទិន្នន័យសរុបនៃការចុចចូល៥០០០ឆ្នាំ
ថ្ងៃនេះ ៨០,៨១៥
Today
ថ្ងៃម្សិលមិញ ១១១,៩០១
ខែនេះ ១,០៨៤,៣៧៤
សរុប ១៤២,៨០៦,៣១៦
free counters
កំពុងទស្សនា ចំនួន
ប្រកាសថ្មីៗ សៀវភៅធម៌ សំឡេងធម៌ វីដេអូធម៌
images/articles/451/2020-07-22_14_23_08-indian_kill_pig_-_Google_Search.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១៤៧៤៩ ដង)
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់បានប្រារឰ នូវបុរសសម្លាប់ជ្រូកម្នាក់ ឈ្មោះ ចុន្ទសូករិក ។ នាយចុន្ទសូករិកនេះ ជាមនុស្សគ្មានសីលធម៌ ប្រាសចាកមេត្តាចិត្ត គិតតែពីកាប់សម្លាប់ជ្រូក យកសាច់លក់ចិញ្ចឹមជីវិត ឣស់រយៈពេល ៥៥ ឆ្នាំ គាត់មិនដែលបានធ្វើបុណ្យ ឲ្យទានបន្តិចសោះ, ថ្ងៃដែលគាត់បានឃើញបាបកម្ម ដ៏កាចសាហាវ របស់គាត់នោះ គឺថ្ងៃដែលគាត់ជិតនឹងស្លាប់... គាត់មានសេចក្តីក្តៅក្រហល់ក្រហាយ ឣន្ទះឣន្ទែង វារទៅមក បីដូចជាភ្លើង ក្នុងឣវិចីនរក ដុតរោលទាំងរស់ រើបម្រះននៀល ដូចជាសត្វជ្រូក ដែលគាត់សម្លាប់ ដោយយកទឹកក្តៅច្រក ក្នុងមាត់ ដើម្បីសម្លាប់ យ៉ាងនោះឯង ។ គាត់ទទួលទុក្ខវេទនាបែបនេះ រហូតដល់ទៅ ៧ ថ្ងៃ ទើបបានធ្វើមរណកាល ទៅកើតសោយទុក្ខវេទនា នៅក្នុងឣវិចីនរក ។ នៅពេលដែលនាយចុន្ទសូករិក កំពុងតែទទួល នូវទុក្ខវេទនា រវាង ៧ ថ្ងៃនោះ, ភិក្ខុទាំងឡាយ បាននិមន្តទៅ ដើម្បីបិណ្ឌបាត្រ នៅក្បែរផ្ទះគាត់ ហើយបានឮនូវសម្លេងស្រែកទួញយំ ដូចជាជ្រូកស្រែក ទើបនាំយករឿងនេះ ទៅក្រាបទូលដល់ព្រះសាស្តា ។ ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ថា “សម្លេងនោះ គឺមិនមែនជាសម្លេងជ្រូកស្រែកទេ គឺជាសម្លេង របស់នាយចុន្ទសូករិក” ហើយទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖ ឥធ សោចតិ បេច្ច សោចតិ បាបការី ឧភយត្ថ សោចតិ សោ សោចតិ សោ វិហញ្ញតិ ទិស្វា កម្មកិលិដ្ឋមត្តនោ ។ បុគ្គលឣ្នកធ្វើបាប តែងសោកស្តាយ ក្នុងលោកទាំងពីរ គឺសោកស្តាយ ក្នុងលោកនេះផង ក្នុងលោកខាងមុខផង, បុគ្គលនោះ តែងសោកស្តាយក្តៅក្រហាយ ព្រោះឃើញឣំពើសៅហ្មងរបស់ខ្លួន ។ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/450/2020-07-22_14_15_25-___________________-_Google_Search.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១៨២៦០ ដង)
ចិត្តបរមត្ថ ពាក្យថា ចិត្ត មាន​សេចក្តី​ថាៈ . ធម្មជាតិ​ណា​រមែង​គិត គឺ ដឹង​អារម្មណ៍ ធម្មជាតិ​នោះ ឈ្មោះថា​ ចិត្ត។ .​ ធម្មជាតិ​ដែល​ឈ្មោះ​ថា ចិត្ត ព្រោះ​អត្ថថា ជា​ហេតុ​ឲ្យ​សម្បយុត្តធម៌​នឹង​នូវអារម្មណ៍។ . ធម្មជាតិ​ដែល​គ្រាន់​តែ​គិត គឺ ដឹង ឈ្មោះថា ចិត្ត។ ក្នុងអដ្ឋសាលិនី ពោលទុកថាៈ យំ ចិត្តំ មនោ ហទយំ មានសំ បណ្ឌរំ មនាយតនំ មនិន្ទ្រិយំ វិញ្ញាណំ វិញ្ញាណក្ខន្ធោ តជ្ជា មនោវិញ្ញាណធាតុ ឥទំ ចិត្តំ។ ប្រែថាៈ ១. ធម្មជាតិ​ណា រមែង​គិត ធម្មជាតិ​នោះ ឈ្មោះ​ថា ចិត្ត ២. ធម្មជាតិ​ណា តែង​បង្អោន​ទៅ ធម្មជាតិ​នោះ ឈ្មោះថា មនោ ៣. ធម្មជាតិណា ដែល​ដឹង​អារម្មណ៍ ទុក​នៅ​ខាងក្នុង ធម្មជាតិ​នោះ ឈ្មោះថា ហទយៈ ៤. ចិត្ត នោះ​ឯង​មាន​ឆន្ទៈ គឺ ការ​ពេញ​ចិត្ត ឈ្មោះ​ថា មានសៈ។ ៥. ចិត្ត នោះ​ជា​ធម្មជាតិ​បរិសុទ្ធ ឈ្មោះ​ថា បណ្ឌរៈ ៦. មនៈ ដែល​ជា​អាយតនៈខាងក្នុង ឈ្មោះថា មនាយតនៈ ៧. មនៈ ដែល​ជាឥន្ទ្រីយ៍ ឈ្មោះថា មនិន្ទ្រីយ៍ ៨. ធម្មជាតិ ដែល​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​អារម្មណ៍ ឈ្មោះថា វិញ្ញាណ ៩. ខន្ធ គឺ កង​នៃ​វិញ្ញាណ ឈ្មោះ​ថា វិញ្ញាណ​ក្ខន្ធ ១០. មនៈ ដែល​ជា​ធាតុ​ដឹង​ច្បាស់​នូវ​អារម្មណ៍ ឈ្មោះថា មនោវិញ្ញាណធាតុ ដក​ស្រង់​ចេញ​ពី​ត្រង់​ទំព័រ​ទី ១២ នៃ​សៀវភៅ ព្រះអភិធម្មសង្គហ បរិច្ឆេទទី១​ របស់​លោកគ្រូ​ រស់ សុផាត ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/448/2020-07-22_14_11_01-__________________________________-_Google_Search.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១៦៨២៨ ដង)
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰព្រះនន្ទត្ថេរ ដែលត្រូវជាព្រះរាជឱរស របស់ព្រះនាងបជាបតិគោតមី ។ សម័យថ្ងៃមួយ ជាថ្ងៃរៀបមង្គលការ របស់ព្រះនន្ទកុមារ ជាមួយនឹងនាងជនបទកល្យាណី ។ គ្រានោះ ព្រះសាស្តា ស្តេចយាងទៅ ក្នុងពិធីរៀបមង្គលការ របស់នន្ទៈនោះដែរ ព្រះឣង្គទ្រង់បានប្រទាននូវបាត្រ ទៅឲ្យនន្ទៈកាន់ទ្រង់ត្រាស់មង្គលកថា ស្រេចហើយ ទើបស្តេចយាងត្រឡប់ទៅកាន់វត្តវិញ តែព្រះឣង្គទ្រង់មិនបានទទួលយកបាត្រ ឣំពីដៃរបស់ព្រះនន្ទៈ វិញឡើយ ។ ព្រះនន្ទៈ បានបីបាត្រ របស់ព្រះសាស្តា តាមក្រោយព្រះឣង្គ រហូតដល់វត្តតែម្តង ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សួរព្រះនន្ទៈ ថាៈ នែនន្ទ ឣ្នកបួសឬ? ។ ព្រះនន្ទៈ មិនហ៊ានប្រកែក ទើបក្រាបទូលថាៈ បពិត្រព្រះឣង្គដ៏ចម្រើន ទូលព្រះបង្គំនឹងបួស ។ លុះព្រះនន្ទៈ បួសហើយ មិនបានរៀនសូត្រធម៌ឣាថ៌អ្វីសោះឡើយ ព្រោះមួយថ្ងៃៗ លោកកង្វល់តែនឹកទៅដល់នាងជនបទកល្យាណី ស្រីខត្តិយកញ្ញា ដែលទើបតែនឹងរៀបមង្គលការជាមួយគ្នា ហើយថ្មីៗ នោះ ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបហើយ ទើបនាំព្រះនន្ទៈ ឲ្យទៅមើលពួកស្រីទេពឣប្សរបវរកញ្ញា ដែលមានរូបរាងត្រេកឣរ ជាងនាងជនបទកល្យាណី នៅឯឋានទេវលោក ហើយទ្រង់ត្រាស់ឣប់រំព្រះនន្ទៈ ថាៈ នែនន្ទៈ ចូរឣ្នកខិតខំ ព្យាយាមបំពេញសមណធម៌ ឲ្យបានត្រឹមត្រូវ, តថាគត នឹងជួយដណ្តឹងស្រីទេពឣប្សរបវរកញ្ញា ក្នុងឋានសួគ៌ានេះឲ្យឣ្នក, តើឣ្នកចង់បាននាងទេពឣប្សរបវរកញ្ញា ដែលមានរូបឆោមត្រេកឣរ បែបណា? ។ ព្រះនន្ទៈ បានឮយ៉ាងដូច្នោះហើយ មានចិត្តត្រេកឣរពន់ពេកណាស់ ខិតខំព្យាយាមបំពេញសមណធម៌ យ៉ាងខ្លាំងក្លា ជាទីបំផុត ព្រោះចង់បានស្រីទេពឣប្សរបវរកញ្ញានោះឯង ។ ពួកភិក្ខុទាំងឡាយ ដឹងរឿងនោះហើយ ទើបនាំគ្នានិយាយរិះគន់ព្រះនន្ទៈ ដោយប្រការផ្សេងៗ ថាៈ ព្រះនន្ទៈ ខំព្យាយាមបំពេញសមណធ៌ម ព្រោះចង់បាននាងទេពឣប្សរមកធ្វើជាភរិយា ។ ព្រះនន្ទៈ ឮពួកភិក្ខុតិះដៀល ដូច្នេះហើយ មានសេចក្តីឣៀនខ្មាស ខ្លាំងណាស់ ហើយបានប្រែចិត្តគំនិតជាថ្មី ខិតខំប្រឹងបំពេញសមណធម៌ តែម្នាក់ឯង នៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ រហូតទាល់តែបានសម្រេចព្រះឣរហត្តផល ។ ក្រោយមក ពួកភិក្ខុបានសួរព្រះនន្ទៈ ថាៈ ម្នាលនន្ទៈ ឥឡូវ នេះ តើលោកចង់សឹកដែរឬទេ? ។ ព្រះនន្ទៈ ឆ្លើយថាៈ ខ្ញុំព្រះករុណា មិនត្រូវការចង់សឹកទៀតទេ ។ ពួកភិក្ខុ្ខ ឮដូច្នោះហើយ ក៏ចោទព្រះ នន្ទៈ ថាៈ ជាឣ្នកពោលឣួត នូវគុណធម៌ដែលមិនមានក្នុងខ្លួន ហើយបាននាំរឿងនេះ ទៅក្រាបទូលដលព្រ់សាះស្តា ។ ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ ថាៈ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះនន្ទៈ បានពោលត្រឹមត្រូវហើយ... បន្ទាប់ មកទ្រង់ត្រាស់ព្រះគាថានេះថា ៖ យថា ឣគារំ ទុច្ឆន្នំ វុដ្ឋិ សមតិវិជ្ឈតិ ឯវំ ឣភាវិតំ ចិត្តំ រាគោ សមតិវិជ្ឈតិ ។ យថា ឣគារំ សុច្ឆន្នំ វុដ្ឋិ ន សមតិវិជ្ឈតិ ឯវំ សុភាវិតំ ចិត្តំ រាគោ ន សមតិវិជ្ឈតិ ។ តំណក់ទឹកភ្លៀង តែងលេចស្រោចនូវផ្ទះ ដែលគេប្រក់មិនបានជិតល្អហើយ យ៉ាងណាមិញ, រាគៈ តែងចាក់ទម្លុះនូវចិត្តដែលបុគ្គលមិនបានឣប់រំល្អហើយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។ តំណក់ទឹកភ្លៀង មិនលេចស្រោចនូវផ្ទះ ដែលគេបានប្រក់ជិតល្អហើយ យ៉ាងណាមិញ, រាគៈ ក៏មិនចាក់ទម្លុះនូវចិត្ត ដែលបុគ្គលបានឣប់រំល្អហើយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/447/hqqqdefault.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ៤៨៥៩១ ដង)
ពុទ្ធសាសនា​និង​តម្លៃ​សីលធម៌​ចំពោះ​ស្វាមី​ភរិយា សុភមង្គល​នៃ​ជីវិត​គូស្វាមី​ភរិយា តាម​ទស្សនៈ​ពុទ្ធសាសនា គឺ​ស្ថិត​នៅ​លើ​សេចក្តី សុខ​នៅ​ក្នុង​គ្រួសារ​របស់ ខ្លួន ដែល​ហៅ​ថា​ សុខ​កាយ សប្បាយ​ចិត្ត ។ សុខ​កាយ គឺ ការ​ដែល​មិន​មាន​ជម្ងឺតម្កាត់​ផ្សេងៗ រាងកាយ​រឹងមាំ អវៈយវៈ ទាំង​អស់​មាន​សុខភាពមាំមួន ធើ្វ​ការងារ​បាន​គ្រប់​យ៉ាង​ទាំង​អស់។ សុខកាយ​ម្យ៉ាង​ទៀត​គឺ​ការ​ដែល​មាន បច្ច័យ ៤ គ្រប់​គ្រាន់ គឺ​មាន​ម្ហូប​អាហារ​ត្រឹមត្រូវ​តាម​ក្បួន​អនាម័យ មាន​សំលៀក បំពាក់ មាន​ផ្ទះ​សំបែង​និង មាន​ថ្នាំ​សំរាប់ ព្យាបាល​ជម្ងឺ។ សេចក្តី​សុខ​ខាង​កាយ​នេះ ជា​សេចក្តី​សុខ​ដែល​គេ ស្គាល់​គ្រប់​គ្នាហើយ​ដែល​គ្រួសារ​នីមួយ​ៗ​តែង​ប្រាថ្នា​។​ តែ សេចក្តី​សុខ​ប្រភេទ​នេះ មិន​ទាន់​គ្រប់​គ្រាន់​ទៅ​នឹង​សេចក្តី​ត្រូវ​ការ​របស់​សុភមង្គល ទេ។ ហេតុ​បាន​ជា​ដូចេ្នះ ព្រោះ​ថា​បើ គ្រួសារ​(ស្វាមីភរិយា)នោះ​មាន​បច្ច័យ​៤​គ្រប់​គ្រាន់ មែន​តែ​អ្នក​ជា​មនុស្ស​ដែល ខ្វះ​សីល​ធម៌ ខ្វះ​ការ​កក់ក្តៅ​ក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ ប្តី​ប្រពន្ធ កូន​ប្រព្រឹត្ត​តែ​អំពើ​អបាយ​មុខ​ដែល​លោក ហៅ ថា ឆ្កួត​ស្រា ឆ្កួត​ស្រី ឆ្កួត​ល្បែងពាលា នោះ​ជីវិត​ស្វាមី​ភរិយា នឹង​មិន មាន​សេចក្តី​សុខ​ឡើយ។ អ្នក​មាន​ទ្រព្យ​ច្រើន តែ​ជួន​កាល​អ្នក​មិន​មាន​សេចក្តី​សុខ ដេក​លក់​ស្រួល​ស្មើ​នឹង ជីវិត​គូស្វាមីភរិយា​ខ្លះ​ដែល​ក្រទ្រព្យ សម្បត្តិ តែ​ចេះ​ស្រលាញ់​គ្នា​ល្អូកល្អឺន រស់​នៅ​ជា មួយគ្នា ក្នុង​សុខ​ដុមភាពឡើយ​។​ ដូច្នេះ សេចក្តី​សុខ​ខាង ផ្លូវ​ចិត្ត​ទើប​ជា​​សេចក្តី​សុខ ដែល​សំរាប់​បន្ថែមទៅ​លើ​សេចក្តី​សុខខាង​ផ្លូវកាយ ដើម្បី​ឲ្យសុភមង្គល​ខាង​ជីវិត​គូ ស្វាមី ភរិយា​មាន​តុល្យ​ភាព។ អត្ថបទ​ត​ទៅនេះ គឺ​ជា​កម្រងទស្សនៈ​ពុទ្ធសាសនា ដែល​បាន​ដកស្រង់​យក​អន្លើ ខ្លះ ពី​គម្ពីរទីឃនិកាយ សុត្តន្តបិដក អន្លើ​ខ្លះ​ទៀត​​ពី​សៀវភៅ «ជីវិត​អពាហ៌ពិពាហ៌» របស់​លោក​ធម្មបណ្ឌិត​ហេង មណី​ចិន្តា​និង​ពី​ច្បាប់​ផ្សេង​ៗ មក រៀប​រៀង និង​ពន្យល់ សេចក្តី​​ទុក​ជា​គតិណើរលើ​វិថី​ជីវិត​ដែល​សែន​លំបាក។ តម្លៃ​សីល​ធម៌​ចំពោះ ស្វាមី ភរិយា មាន​អ្វី​ខ្លះ​ដែល គួរ​សិក្សា និង​អនុវត្ត? I. នាទី និង​សីល​ធម៌​ស្វាមី ចំពោះ​ភរិយា ភរិយា, តាម​អត្ថន័យ, គឺស្ត្រីដែល​ស្វាមី​ត្រូវ​ចិញ្ចឹម, ត្រូវ​អនុគ្រោះ។ ការអ​នុគ្រោះ របស់​ស្វាមី​ចំពោះ​ភរិយា លោក បាន​ចែក​ធម្មៈ ៥ប្រការ សំរាប់​អនុវត្តគឺៈ ១‍. ស្រលាញ់​ភរិយា​ដ៏​ស្មោះ ដោយ​ប្រើ​​សំដី​ទន់ភ្លន់ ផ្អែមល្ហែម ទៅ​កាន់ ភរិយា, មិន​ប្រើ​ពាក្យ​សំដី​គ្រោតគ្រាត ទៅ កាន់​ភរិយា។ ២. មិន​បៀតបៀន, មិន​មើល​ងាយ​​មើល​ថោក​ភរិយា ។ ៣. មិន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​ចិត្ត​ភរិយា (មិន​ក្បត់​ភរិយា) ។ ៤. ប្រគល់​កិច្ចការ​សព្វ​យ៉ាង​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ អោយ​ទៅ​ភរិយា​កាន់​កាប់។ ៥. ផ្គត់ផ្គង់​សំលៀក​បំពាក់ គ្រឿង​អលង្ការ​សម​គួរ​ដល់​ភរិយា។ ស្វាមី​ក៏​ត្រូវ​យល់ដឹង និង​ជួយ​រំលែក​សេចក្តី​ទុក្ខ​លំបាក​របស់ភរិយា ក្នុង​ឋានៈ​ជា ស្រី និង ជាភេទ​ទន់​ខ្សោយ គឺៈ​ ទុក្ខ​ខាង​ផ្លូវកាយ និង​ផ្លូវចិត្ត នៅ​ពេលមាន​គភ៌ មិន អាច​ប្រើ​ឥរិយាបទ​ទាំង៤ (ដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ) និង​ប្រកបកិច្ច ការ​បាន​ស្រួល, ទុក្ខ​នៅ​ពេល ឆ្លង​ទន្លេ​ប្រសូត​បុត្រ...។ II. នាទី និង​សីលធម៌​ភរិយា ចំពោះ​ស្វាមី ក) ក្នុង​​ឋានៈ​ជា​ភរិយា គប្បី​យល់​ដឹង​សីល​ធម៌ ៥ ប្រការ សំរាប់​អនុវត្ត​ចំពោះ​ស្វាមី​ខ្លួន គឺៈ ១. ចាត់​ចែង​ការងារ​ក្នុង​ផ្ទះ មាន​បាយទឹក​ជា​ដើម​ដោយ​ផ្ចិតផ្ចង់, មើល រៀប​ចំ​ឥវ៉ាន់ ទ្រព្យសម្បត្តិ រៀបចំផ្ទះ សំបែង ឲ្យ​មានសណ្តាប់​ធ្នាប់​រៀប​រយ​ស្អាត​បាត មានអនាម័យ ដូច​សុភាសិត​ថា «ដំណេក​ដេក​ជា​ខ្នាត អោយ សំអាត​សំអាង​ជា ទើប ទេវតា​រក្សា ចំរើន​សុខ​ស្រីសួស្តី» ។ ២. សង្គ្រោះ​ញាតិ​ខាងស្វាមី និង​ញាតិ​ខាង​ខ្លួន ឲ្យ​បាន​ស្មើ​មុខ​គ្នា រួម​ទាំង​បដិសណ្ឋារ កិច្ច ចំពោះ​បុគ្គល​ដែល​ស្វាមីរាប់​អាន ពេល​ដែល​ជន​នោះ​មក​ដល់ផ្ទះ។ ៣. ថែទាំ​ទុក​ដាក់​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ដែល​ស្វាមី​រក​បាន​មក, របស់​បាត់​ត្រូវ​តាម​រក, របស់ ចាស់​ត្រូវ​ជួស​ជុល ប្រើ, និង​ត្រូវ​ចេះ​ប្រមាណ ក្នុង​ការ​ប្រើទ្រព្យសម្បត្តិ ។ ត្រង់នាទី ទី៣ នេះ នារី​ជា​ភរិយា​ត្រូវចង​ចាំ​ពាក្យ​បុរាណ​ថាៈ «ប្តី​ជា​អ្នក​រក ទ្រព្យធន​បាន​មក ប្រពន្ធ​ទុក​ដាក់​ចាស់​ទុំ​បូរាណ បាន​ពោល​បញ្ជាក់ អោយ​នាង​អោយ​អ្នក ចង​ចាំ​គ្រប់​ប្រាណ។ សំណាប​យោង​ដី រី​ឯ​ស្រី​ៗ យោង​ប្រុស សាមាន្យ (សាមញ្ញ) ទោះ​មារយាទ​ខ្សោយ ក៏​ដោយ​បើ​បាន ស្រី​មាន​សន្តាន ខ្ជាប់​ខ្ជួន​មួន​មាំ ។ តែង​បាន​ចំរើន ទ្រព្យា​កើត​កើន ព្រោះ​ស្រី​ថែ​ទាំ ចាត់​ចែង​ទុក​ដាក់ ចេះ​លាក់​សន្សំ សង្វាត​ខិត​ខំ រក្សា​ឲ្យ​គង់ » ។ « ខ្លែង​ហើរ​ដ្បិត​ខ្យល់ នាយ​ថ្កើង​ដ្បិត​ពល រក្សា​ឲ្យ​សុខ ទ្រព្យ​គង់​ដ្បិត​ស្រី ចេះ​សំចៃ​ទុក ផ្ទះ​ធំ​ស្រណុក ដ្បិត​ភរិយា​ជា » ។ ៤. មិន​ប្រព្រឹត្ត​កន្លង​ចិត្ត​ស្វាមី ( មិន​ក្បត់​ចិត្ត​ស្វាមី ) ។ ៥. ឈ្លាសវៃ ប៉ិនប្រសប់ និង​ប្រឹង​ប្រែង​ជានិច្ច​ក្នុង​កិច្ចការ​គ្រប់​យ៉ាង ព្រោះ​ខ្លួន​មាន នាទី​ជា « មេផ្ទះ, មេ​កិច្ចការ​ជា​ធំ​​ក្នុង​គ្រួសារ» ។​ ខ) របៀប​រស់​នៅ​របស់​ស្ត្រី (១) នារី​ពេល​មាន​ស្វាមី​គប្បី​ចង​ចាំ​គឺៈ ១) ភ្លើង​ក្នុង​កុំ​នាំ​ចេញ​ក្រៅ, ២) ភ្លើង​ក្រៅ​កុំ​នាំ​ចូល​ក្នុង, ៣) ត្រូវ​អោយ​បុគ្គល​ដែល​អោយ, ៤) មិន​ត្រូវ​អោយ​ដល់​បុគ្គល​ដែល​មិន​អោយ, ៥) ត្រូវ​អោយ​ដល់​បុគ្គល​ដែល​អោយ​ក្តី​មិន​អោយក្តី, ៦) ត្រូវ​អង្គុយ​ដោយ​ស្រួលបួល, ៧) ត្រូវ​បរិភោគ​ដោយ​ស្រួល​បួល, ៨) ត្រូវ​ដេក​ដោយ​ស្រួល​បួល, ៩) ត្រូវ​បូជា​ភ្លើង ឬ​បំរើ​ភ្លើង, ១០) ត្រូវ​ថ្វាយបង្គំ​ទេវតា​ក្នុង​ផ្ទះ ។ សេចក្តី​ពន្យល់ៈ ១) ភ្លើង​ក្នុង​កុំនាំ​ចេញ​ក្រៅ ។ មានន័យថា រឿង​រ៉ាវ​ណា​ដែល​សៅ​ហ្មង​ក្តៅ​ក្រហាយ មិនល្អ អាក្រក់ ដែល​ជា​រឿង​ផ្ទៃ​ក្នុង​របស់​ក្រុម​គ្រួសារ​ខ្លួន, មាតាបិតាខ្លួន មិន ត្រូវ​នាំ​ចេញ​ទៅ​ផ្សាយ ដើរប្រាប់​គេ​ប្រាប់​ឯង ដោយ​ហោច​ទៅ​សូម្បី តែ​សាច់​ញាតិ​ខ្លួន ឡើយ។ ២) ភ្លើង​ក្រៅ​កុំនាំ​ចូល​ក្នុង ។ មាន​ន័យ​ថា រឿង​ណា​ដែល​មិនល្អ មិនមាន ប្រយោជន៌ ជា​រឿង​ក្តៅក្រហាយ ហើយ មិន​ទាក់​ទង​នឹង​សាច់​រឿង​របស់​ខ្លួនទេ មិន គប្បី​នាំ​ចូល​​មក​ក្នុង​ផ្ទះ អោយ​ក្រុម​គ្រួសារ​បាន​ទទួល​ការ​ក្តៅក្រហាយ​ផងដែរ​នោះ ទេ។​ ទោះ​ជា​រឿង ក្តៅ​ក្រហាយ​នោះ​ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​កេរ្តិ៎ឈ្មោះ និង​ផល​ប្រយោជន៍ របស់​គ្រួសារ ឬ​ស្វាមី​ខ្លួន​ក្តី ក៏​ត្រូវ​រក​ឱកាស​និយាយ​ដែរ​ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ក្តៅ​ទាំង​រឿង ក្តៅ ទាំង​មនុស្ស​ទៀត ។ មាន​ភរិយា​ខ្លះ ឃើញ​ស្វាមី​មក​ពី​ធើ្វការ​ហត់នឿយ ឬ​មាន​រឿង មុខ​មិន​ស្រួល​មក​ដល់​ផ្ទះ​មិន​ទាន់​ទាំង​ដាក់​គូថ​អង្គុយ​ផង ក៏​ស្រាប់​តែ​នាំ​យក​រឿង អាក្រក់​រឿង​ក្តៅ​ក្រហាយ​ទៅ​ពិត​ទូល​បញ្ឆេះ​ធ្វើឲ្យ​ស្វាមី​ដែល​កំពុង​ស្រួល​ៗ​នោះ ក្តៅ​ក្រហាយ ឆេះ​ភ្លាម​មួយ​រំពេច ។ ប្រការ​នេះនាង​ជាភរិយា​គួរ​យល់​ដឹង ។ ៣) ត្រូវ​អោយ​បុគ្គល​ដែល​អោយ ។ មាន​អ្នក​មក​ខ្ចី​ទ្រព្យ​បើ​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​ថា​នឹង​សង​វិញ សឹម​អោយ​ខ្ចី ។ ៤) មិន​ត្រូវ​អោយ​ដល់​បុគ្គល​ដែល​មិន​អោយ ។ បើ​មាន​អ្នក​មក​ខ្ចីទ្រព្យ​នោះ មិន​គួរ​ទុក​ចិត្ត​ថា​សងវិញ​ទេ មិន​ត្រូវ អោយ​ខ្ចី​ទេ ។ បើ​អោយ​ខ្ចី​ត្រូវ​គិត​ថា របស់​នោះ ទុក​ដូច​ជា​បោះ​ចោល​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ទន្លេ ។ ៥) ត្រូវ​អោយ​ដល់​បុគ្គល​ដែល​អោយ​ក្តី មិន​អោយ​ក្តី ។ ត្រូវ​តែ​អោយ​ដោយ​សង្ឃឹម ថា​សង​វិញ ឬ​មិន​សង​វិញ ដូច ជា​បងប្អូន​​ដែល​យើង​ត្រូវ​តែ​ជួយ​ដោះ​ទុក្ខ​ធុរៈ មួយ ទៀត​បាន​ដល់​ការ​ដាក់​ទាន​ដល់​ស្មូម​យាចក​រួម​ទាំងការ​ធ្វើ​បុណ្យទាន ដែល​ត្រូវ​ធ្វើជា ប្រពៃណី​របស់​យើង ។ ៦) ត្រូវ​អង្គុយដោយ​ស្រួល​បួល ។ ត្រូវ​អង្គុយ​ដឹង​ខ្ពស់​ដឹង​ទាប,​ អង្គុយ​ប្រយ័ត្ន ប្រយែង មិន​ច្រងេង​ច្រងាង យះ​ដៃ​យះ​ជើង... ។ ៧) ត្រូវ​បរិភោគ​ដោយ​ស្រួល​បួល ។ ត្រូវ​មាន​សុជីវធម៌​ក្នុង​ការ​បរិភោគ​អាហារ គឺ បរិភោគ​អោយ​ដឹង​មុន​ក្រោយ បរិភោគ​ជា​មួយ អ្នក​ណា ពេល​ណា​គួរ​បរិភោគ...។ ៨)ត្រូវ​ដេក​ដោយ​ស្រួល​បួល។ គឺ​ការ​រៀប​ចំ​ដំណេក​អោយ​បាន​សមរម្យ​ស្រួល​បួល​រួម​ទាំង​ការ​ត្រៀម​វត្ថុ​ចាំ​បាច់​ ខ្លះ ពេល​ចូល​ដេក​កុំ​ឲ្យ​ពិបាក​ងើប​ដើរ​ឆ្ងាយទៅ​យក ។ ទំនៀមខ្មែរ​ពី​ដើម មុន​ដេក​ភរិយា ត្រូវ​មូរ​បារី អប់​ទឹក​ផ្តិល​ដាក់​ចុង​ជើង។ ក្នុង​រឿង​សិរី ៣ប្រការ​របស់ធម្មបាលមាណព ដែល​ដោះ​ប្រស្នាជា​មួយ​កបិល​មហាព្រហ្ម បាន អធិប្បាយថាៈ ពេល​ព្រឹក​សិរី​នៅ​មុខ ដូច្នេះ​ត្រូវ​លុប​មុខ, ពេល​ថ្ងៃ​សិរី​នៅ​ទ្រូង ត្រូវ​លាប​ស្រឡាប​ដើម​ទ្រូង, ពេល​ល្ងាច សិរី​នៅ​ជើង ត្រូវ​លាង​ជើង​មុន​ពេល​ចូលដេក​ ។ ម្យ៉ាង​ទៀតៈ = មិន​ត្រូវ​កន្លង​ជើង​ប្តី​ឬ​ខ្លួន​ប្តី ព្រោះ​ខ្មែរ​ប្រកាន់​ថា​ប្រុស​ៗ​មានគ្រូបាធ្យាយ កំណើត កាន់ ឬ​បើ​ប្តីជា​អ្នក​រៀន មន្តអាគម ក៏​នឹង​សាប​អស់។ = ត្រូវដេក​នៅ​ខាង​ឆ្វេង​ស្វាមី ឯ​ក្បាលដំណេក គួរដាក់​នៅ​ទិស​ខាង​ត្បូង ព្រោះ « ត្បូង » ប្រែ​ថា​ក្បាល ។ = គួរ​មើល​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​ពេល​ដេក មិន​ត្រូវ​បែរ​ជើង​ទៅ​រកស្វាមី មាតាបិតា ឬ ព្រះពុទ្ធរូប​ទេ ព្រោះ​ដូច​ជា​យើង​យក​ជើង​ទៅ​ធាក់​លោក​អញ្ចឹង ។ = ត្រូវ​ដេកប្រយ័ត្ន​ប្រយែង ក្រែង​លេច​កេរ្តិ៍ខ្មាស់ ឬ​ពេល​ងើប​ពី​ដេក​របូត​សំពត់ ជាដើម ។ ខ្មែរ​មាន​ទំនៀម​ថា « ប្រពន្ធ​ត្រូវ ដេក​ក្រោយ​ប្តី និង​ភ្ញាក់ មុន​ប្តី​ » ព្រោះ លោក​យល់​ថា ប្តី​ធ្វើ​ការ​នឿយហត់​ពី​ថ្ងៃ ហើយ​ឯ​ប្រពន្ធ​នៅ​ផ្ទះ ដូច្នេះ​ត្រូវ​មើល ខុស ត្រូវ​រៀប​ចំទុក​ដាក់​ចានក្បាន​ឲ្យ​ហើយ, មើល​ទ្វារ​បង្អួច​ក្រែង​បិទ​មិន​ជិត, មើល​ភ្លើង ក្រែង​រាល​ឆេះ ។ល។ លុះ​ភ្ញាក់​ត្រូវ​ភ្ញាក់​មុន ព្រោះ​ម្យ៉ាង ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ឃើញ​សភាព​មិន រៀបរយ​របស់​សំពត់​ខោ​អាវ​ពេល​ដេក និង​រៀប​ចំអាហា រពេល​ព្រឹក​សំរាប់​ស្វាមី​ផង​​ព្រម​ទាំង​បោសច្រាស​ផ្ទះ​សំបែង​​ឲ្យ​បាន​ស្អាត​បាត​ស្រេច​បាច់​ហើយ ម្យ៉ាង​ទៀត ក៏​មិន​គប្បី​ដេក​កណ្តាល​វាល​ដែរ ត្រូវ​មាន​អ្វី​បិទ​បាំង ឬ​ជាទី​កំបាំង​ភ្នែក​អ្នក​ផង ។ ៩) ត្រូវ​បូជា​ភ្លើង ឬ​បំរើ​ភ្លើង ។ ក្នុង​ទីនេះ​បាន​ដល់​ស្វាមី​ដែល​ភរិយា​ត្រូវគោរព​បំរើ ប្រណិប័តន៌ ថ្នាក់​ថ្នម​រួម​ទាំង​ការ បំពេញ​សេចក្តី​ត្រូវ​ការ​ខាង​ភេទ​ផង​ដែរ ។ ភ្លើង​នេះ​បើ​យើង​បូជា ឬ​បំ់រើ​មិន​ល្អ វា​នឹង​អាច​រលាក ឬ​ឆេះ​ដល់​នាង​ជា ភរិយាពិត ប្រាកដ ។ ១០) ត្រូវ​ថ្វាយ​បង្គំ​ទេវតា​ក្នុង​ផ្ទះ។ ទេវតា​ក្នុង​ផ្ទះ​នេះ បាន​ដល់​មាតាបិតា​របស់​ខ្លួន​ក្តី របស់​ស្វាមី​ក្តី ដែល​យើង​នៅ​ជា​មួយ, និង​មួយ​ទៀត បាន​ដល់​គ្រឿង​សក្ការ​បូជា​ក្នុង​ផ្ទះ ដែល​យើង​ជឿ​គោរព​បូជា ។ ការ​បំរើ​មាតា​បិតា ការ​គោរព ប្រណិប័តន៍​លោក ថ្វាយ បង្គំ​លោក រមែង​បាន​នូវ​អានិសង្ស​និង​សេចក្តី​សុខ​ជាពន់​ប្រមាណ ព្រោះ​ព្រះសម្មា សម្ពុទ្ធ ​លោក​បាន​មាន​ពុទ្ធ​ដី​កា​ថាៈ មាតា​បិតា​ជា​ព្រះព្រហ្ម​របស់​កូន​ផង ជា​ទេវតា ដើម​ផង ជា​គ្រូ​ផង និង​ជា​អហុនេយ្យ​បុគ្គល របស់​កូន​ផង កូន​ណា​គោរព​បូជា បុណ្យ រមែង​កើត​ដល់​កូន​ប្រុស​ស្រី​នោះ​មិនដាច់ ។ ក្រៅ​ពី​ឱវាទ​ទាំង ១០ នេះ នៅ​មាន​ឱវាទផ្សេង​ៗ​ទៀត​ជា​ច្រើន ដែល​សុទ្ធ​សឹង​ជា ពាក្យ​ទូន្មាន​ចំពោះ​ស្ត្រី​ដែល​នឹង ត្រូវ​មាន​ស្វាមី ។ ជា​ពិសេស នៅ​ក្នុង​រឿង​វិធូរបណ្ឌិត ជាតក នៅ​ពេល​ដែល​នាង​វិមលា ដែល​ជា​មហេសី​ស្តេច​នាគ​ផ្តាំដល់​បុត្រី គឺ​នាង ឥរន្ទវតី មុន​នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​ជា​មួយ​ស្វាមី​​គឺ​បុណ្ណកយក្ស។អ្នក​ប្រាជ្ញបណ្ឌិត​យើង បាន​រៀបរៀង​តែង​ពាក្យ​កាព្យ​ឡើង​ឈ្មោះ​ថា « ច្បាប់ស្រី » មាន​លំនាំ​ជាបទ ភុជង្គ លីលា ដែល​ខ្មែរ​យើង​និយម​អោយ​កូន​ស្រី ទន្ទេញ​ណាស់ ។​ ដំណើរ​រួម​រស់​នៃ​ស្វាមី​ភរិយា មិន​មែន​សំរាប់​តែ​សេចក្តី​សុខ​ស្រួល​ទាំង​ផ្លួវកាយ​ទាំង ផ្លូវចិត្ត​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​មួយ​ជា​មួយ គ្នា​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ។ គូ​ស្វាមី​ភរិយា ត្រូវ​ចេះ​ឆ្លៀត​ទាញ យក​ប្រយោជន៍​អំពី​ភាព​ស្និទ្ធស្នាល​នៃ​ការ​រួមរស់​ជាមួយ​គ្នា​នេះ ជួយ​ណែនាំ រំលឹក ដាស់​តឿន​គ្នា​ឲ្យ​បណ្តុះ​ចិត្ត​គំនិត​មាន​ជំនឿ​ក្នុង​ព្រះសាសនា, ឲ្យ​ចេះ​ប្រយ័ត្ន មិន បណ្តោយ​ឲ្យ​ធ្លាក់​លង់​ទៅ​ក្នុង​អបាយ​មុខ​ណា​មួយ មាន ស្រី ស្រា ល្បែងភ្នាល់ ការ សេពគប់​រក​មនុស្ស​អាក្រក់​ជា​មិត្ត ជា​ដើម​ដែល ជា​ហេតុ នាំ​ឲ្យវិនាស​ទាំង​ទ្រព្យ ទាំង ខ្លួនប្រាណ ។ មាន​ស្វាមី​ភរិយា​ចំណាស់​មួយ​គូ ដែល​ជាប់​ឈ្មោះ​ថា​ជា​ស្វាមីភរិយា​ឧត្តម​បាន​ទៅ ថ្វាយ​បង្គំ​ព្រះពុទ្ធ ហើយ​​ទូល​សួរ ថាៈ បពិត្រពះ​អង្គ​ដ៏​ចំរើន យើង​ខ្ញុំព្រះករុណា​បាន គ្នា​ជា​ប្តីប្រពន្ធ ក្រោយ​ពេល​ដែល​បាន​ស្គាល់​គ្នា​តាំង​ពី​នៅ​ក្មេងៗ ដូចគ្នា ហើយយើង ខ្ញុំ​ស្គាល់​តែ​សេចក្តី​សុខ​ពុំ​ដែល​មាន​រឿង​ហេតុ​មោះ​ហ្មង​អ្វី​នឹង​គ្នា​ម្តង​ណា​ទេ។ សូម​ព្រះ អង្គ​មេត្តា​ពន្យល់​ប្រាប់​យើង​ខ្ញុំ​ផង ថា​តើ​យើង​ខ្ញុំត្រូវ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា ដើម្បី​អាច​នឹង​បាន ជួប​គ្នាទៀត​នៅ​ជាតិក្រោយ ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់​ត្រាស់​តប​ប្រកប​ដោយ​គតិ​បណ្ឌិត​ថាៈ បើ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​មាន​ជំនឿសាសនា​ដូច​គ្នាបេះបិទ (សមសទ្ធា),​ បើ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ទទួល យក​សេចក្តី​ទូន្មាន​ព្រះសាសនា​តាម​របៀបដូច​គ្នា​បេះបិទ (សម​សីលា), បើ​អ្នក​ទាំង ពីរ​សាងកុសល​ទាន​ដូចគ្នា (សមចាគា), បើ​អ្នក​ទាំងពីរ​មាន​ការសិក្សា​អប់រំ និង​វៃឆ្លាត ប្រហាក់ប្រហែល​គ្នា (សមបញ្ញា)... ទៅ​ជាតិ​ក្រោយទៀត អ្នក​ទាំង​ពីរ​នឹង​បានប្រកប ដោយ​ចិត្ត​ដូច​គ្នាទៀត ពោល​គឺ នឹង​អាច​ជួបគ្នា​គ្រប់​ៗ​ជាតិ​ជា​មិន ខាន។ ដក​ស្រង់​រៀបរៀង​និង​និពន្ធ​ដោយ​លោក ឱម ខែម​ (១) ឱវាទ ១០ យ៉ាង​របស់​ធនញ្ជ័យ​សេដ្ឋី ដែល​ផ្តាំ​ចំពោះ​នាងវិសាខា នៅ​ពេល​ដែល​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​នៅ​ខាង ស្វាមីនាង, ជាឱវាទ ទាក់​ទង​ទៅ​នឹង​ចរិយារ​បស់​ភរិយា, សូម​នាំ​មក​ចុះ​ជា​គតិ​ជូន​ព្រោះជា​របស់​មាន​សារៈ សំខាន់ ហើយ​ក៏​ជាទីនិយម​បំផុត​នៃ​វប្បធម៌ និង​អរិយធម៌ខ្មែរ។ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/446/2020-07-22_11_04_42-buddha_and_buddhitree_-_Google_Search.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ៣៥៥៧៦ ដង)
ពុទ្ធគយា (កន្លែង​ព្រះពុទ្ធ​បាន​ត្រាស់​ដឹង) រៀបរៀង​ដោយ ឱម ខែម ព្រះមហា​បុរស​មួយ​រូប អ្នក​មាន​វិចារណ្ណញ្ញាណ​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ បាន​រាវ​រក​ឃើញ​សេចក្តី​ប្រតិបត្តិ​ដែល​មាន​ខ្លឹម​សារ​វិសេស អាច​ធ្វើ​មនុស្ស​គ្រប់​​ឋានៈ​អោយ​​រួច​ចាក​​ភ្លើង​​កិលេស ហើយ​បាន​ប្រកាស​ផ្សាយ​ទុក រហូត​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ គឺ ព្រះសម្មា សម្ពុទ្ធ​របស់​យើង​ហ្នឹង​ឯង ។ កាល​ដែល​ព្រះសម្មា​សម្ពុទ្ធ​ទ្រង់​ស្វែង រក​​សេចក្តី​​ប្រតិបត្តិ ​ដែល​មាន​ខ្លឹម​សារ​វិសេស​នោះ ពុំ​មែន​ទើប​នឹង​ស្វែង​រក​ក្នុង​មួយ​ជាតិ​ទី​បំផុត​នេះ​ទេ គឺ​ស្វែង​រក​អស់​កាល​ជា​ច្រើន​ជាតិ​ណាស់ ដូច​មាន​​ប្រវត្តិ​​ដែល​​អ្នក​​បា្រជ្ញ​​ទាំង​ឡាយ​បាន​ចារឹក​ក្នុង​គម្ពីរ ជា​ច្រើន មាន​គម្ពីរ​បឋមសម្ពោធ​ជា​ដើម ដែល​មាន​សេចក្តី​ដំណាល​ថា កាល​ព្រះបរមគ្រូ នៃ​យើង​នៅ​ក្នុង ឋានៈ​​​ជា​ពោធិសត្វ​​មាន​​នាម​ថា សុមេធបណ្ឌិត បាន​បំពេញ​បារមី​ធម៌​ទាំង​ឡាយ​មាន​ទាន​ជា​ដើម អំណឹះ ពី​នោះ​មក​សូម្បី​សោយ​ព្រះជាតិ​ជា​អ្វី ទោះ​បី​ជាតិ​ជាមនុស្ស​ក្តី ជា​អមនុស្ស​​ក្តី ជាតិ​រច្ឆាន​​ក្តី សុទ្ធ​តែ​បាន បំពេញ​បារមី​គ្រប់​ៗ ជាតិ ដើម្បី​ស្វែង​រក​មោក្ខធម៌ (ធម៌​ចម្លង​សត្វ​ឲ្យ​ចេញ​ផុត​ចាក​លោក​) តែ​ម៉្យាង អស់​ច្រើន​អស់​​ច្រើន​អសង្ខេយ្យ​កប្ប ​រហូត ដល់ បច្ឆិម​ជាតិ​ដែល​មាន​នាម​ថា សិទ្ធត្ថ-គោតម ទើប​បាន ជួប​ប្រទះ​នឹង​ខ្លឹម​សារ​នៃ​មាគ៌ា​រំដោះ​ទុក្ខ ពោល​គឺ​មោក្ខធម៌ ។ ព្រះសិទ្ធត្ថ-គោតម​ ទ្រង់​ប្រសូត​នៅ​ថ្ងៃ​សុក្រ ១៥​កើត ខែ​វិសាខ ឆ្នាំ​ច ព្រះ​វររាជ​បិតា​ព្រះ​នាម សុទ្ធោទនៈ-គោតម ព្រះវររាជ មាតា​ព្រះ​នាម​សិរិមហាមាយា ជា​ព្រះចៅ​ក្រុង​កបិល​ពស្តុ​នៃ​ដែន​សក្កៈ ។ លុះ​ព្រះជន្មាយុ​បាន ១៦​ព្រះវស្សា ព្រះ​សិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​ទទួល​រាជា​ភិសេក​ជា​ព្រះចៅ​ក្រុង​កបិលពស្តុ ដោយ​មាន​ព្រះនាងយសោ ធរាពិម្ពាទេវី​ជា​ព្រះអគ្គមហេសី ហើយ​ទ្រង់​មាន​ព្រះរាជ​បុត្រ​មួយ​ព្រះអង្គ ព្រះនាមរាហុល​កុមារ ។ ដល់​ព្រះជន្មាយុ ២៩ ព្រះ វស្សា ក្រោយ​​ពេល​ដែល​ទ្រង់​យល់​នូវ​ទេវ​ទូត​ទាំង​៤ គឺៈ ជរា-ព្យាធិ-មរណៈ និង​អ្នក​បួស ព្រះសិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​នឿយ​ណាយ​ក្នុង ភេទ​ជា​ឃរាវាស ក៏​ទ្រង់​យាង​ចេញ ពី​ព្រះរាជ​វាំង​ទាំង​អធ្រាត្រ​ទៅ​បំពេញ​បព្វជ្ជា​ស្វែង​រក​នូវ​មោក្ខធម៌ នៅ​តំបន់​ឧរុវេលា ។ ក្រោយ​ពេល​នៃ​ការ​ស្វែង​រក​សច្ចធម៌​ដោយ​វិធី​ទាំង​៤​គឺៈ ឈាន​វិធី, អត្តកិលមត្ថានុយោគវិធី, ទុក្ករកិរិយាវិធី និង​មជ្ឈិម បដិបទាវិធី អស់​ពេល​ដ៍​យូរ ​៦​ឆ្នាំ​មក, ព្រះសិទ្ធត្ថៈ​បាន​ទៅ​ដល់​គោល​ដៅ​ដែល ទ្រង់​បាន​គិត​ទុក​គឺ មោក្ខធម៌ (ការ​រួច​ផុត​ទុក្ខ) ឬ​និព្វាន នៅ​ថ្ងៃ​ពុធ ១៥​កើត ខែ​វិសាខ ឆ្នាំ​រកា វេលា​រាត្រី ទៀប​ភ្លឺ មុន​គ្រឹស្តសករាជ ៥៨៨ ឆ្នាំ ក្នុង​ព្រះជន្មាយុ ៣៥ វស្សា នៅ ពោធិមណ្ឌល​គឺ​ពុទ្ធ​គយា​នេះ​ឯង ។ គួរ​គប្បី​រំលឹក​ថា ការ​ស្វែង​រក​សច្ចធម៌​ដោយ​វិធី​ផ្សេង​ៗ ជា​ពិសេស វីធី​ទី​២ និង​ទី​៣ មិន​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ សមណៈសិទ្ធត្ថ​បាន សម្រេច​អ្វី​សូម្បី​បន្តិច​បន្តួច​ឡើយ, ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បាន​ត្រឹម​តែ​ធ្វើ​អោយ​ព្រះអង្គ​ទទួល រង​ទុក្ខវេទនា, មាន​សរីរាវយវៈ​គ្រប់ ចំណែក​ទ្រុឌទ្រោម នៅ​សល់​តែស្បែក​ដណ្តប់​ឆ្អឹង, ស្ទើរ​តែ​មិន​យល់ ថា​ជា​សរីរៈ​របស់​មនុស្ស​ផង តែ​ទ្រង់​តាំង​សតិ សម្បជញ្ញៈ​ទុក​បាន ។ ពេល​នោះ ព្រះសិទ្ធត្ថ​ទ្រង់​យល់ ច្បាស់​ថា ការ​ប្រព្រឹត្ត​ធ្វើ​តបៈ​តឹង​រ៉ឹង​ហួស​វិស័យ ដែល​គ្រាន់​តែ​ជា សេចក្តី​ព្យាយាម​ធ្វើ​ខ្លួន​ឲ្យ​លំបាក​នោះ មិន​មែន​ជា​ឧបាយ​នាំ​ឲ្យ​សម្រេច​លោកុត្តរធម៌​នោះ​ទេ ។ ព្រះសិទ្ធត្ថ​ពោធិសត្វ ខំត្រដរ យាង​ចេញ​ពី ឧរុវេលា​ឆ្ពោះ​ទៅ​ពុទ្ធ​គយា​ដើម្បី​រកមោក្ខធម៌​តាម​វិធី​ផ្សេង ។ ព្រះ​អង្គទ្រង់​ព្រះតម្រិះ​ថា «ក្នុង​អតីតកាល​កន្លង ហើយ​ដ៏​យូរ​ក្តី ក្នុង​អនាគត​ដ៏​យូរ​ទៅ​ខាង​មុខ​ក្តី ឬ​ក្នុង​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ក្តី សមណព្រាហ្មណ៍ ដែល​បាន​សោយ​ទុក្ខវេទនា​យ៉ាង ឈឺ​ចាប់​ខ្លោច​ផ្សារ ព្រោះ​ការ​បំពេញ​ព្យាយាម​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​ដូច​ព្រះអង្គ ធ្វើ​នេះ​ពុំ​មាន​ទេ ព្រោះ​ព្រះ​អង្គ​បំពេញ​មក ៦ឆ្នាំ ហើយ​ក៏​មិន​បាន​សម្រេច​ធម៌​ដ៏​ប្រសើរ​បំផុត​តាម​របៀប ដ៏​លំបាក​ឈឺ​ចាប់​នេះ​បាន» ។ ទ្រង់​គិត​ថា ផ្លូវ​នេះ ឬ​វិធី​នេះ ពិត​ជា ពុំ​អាច​ទៅ​ដល់​ទេ ប្រាកដ​ជា​មានផ្លួវ ផ្សេង​ទៀត​ពុំ​ខាន ។ ពេល​នោះ សតិសម្បជញ្ញៈ​របស់​ព្រះអង្គ​ក៏​រលឹក​នឹក​ឃើញ​ដល់​សិល្បៈ​នៃ​ការ​ប្រគំ​តន្ត្រី មាន​ឧបករណ៍​ពិណ​ជា​ដើម​ដែល ទ្រង់ ធ្លាប់​បាន​ជួប​កាល​នៅ​ពី​​គ្រហស្ថ​​ថា «ខ្សែពិណ​ដែល​រឹត​ធូរ​ពេក សំឡេង​មិន​ពី​រោះ, ខ្សែ​ពិណ​ដែល​រឹតតឹង​ពេក សំឡេង ​ក៏​ឈ្លើយ ហើយ​បើ​រឹតតឹង​ថែម​ទៀត​ប្រាកដ​ជាដាច់ ។ ​ឯ​ខ្សែពិណ​ដែល​រឹត​​ល្មម តែង​មាន​សំលេង​ពីរោះ ប្រគំ​ទៅ​ឮ​រងំ​ជាទី គាប់ចិត្ត» ។ ព្រះអង្គ​ប្រៀប ធៀប​មក​នឹង​ការ​ព្យាយាម​របស់​ព្រះអង្គ​ថា ជន​ដែល​មាន​រាងកាយ​​ស្គាំងស្គម​និង​ស្រេក​ឃ្លាន​បែប ព្រះអង្គ​នេះ នឹង​ពុំ​អាច​សម្រេច​ធម៌​បាន​ឡើយ (១), សត្វ​ទាំង​ឡាយ​មាន​រាងកាយ​រស់​នៅ និង​មាន​កំលាំង ពលំ ពឹង​ផ្អែក​លើ អាហារ និង​​យល់​​ថា​​បដិបទា​និង​អ្វីៗ​ទាំង​អស់​គឺ​គេ​មិន​ដែល​បាន​មក​ដោយ​សារអត់ អាហារ ឬ​ដោយ​ធ្វើ​អោយ​រាងកាយ​ទ្រុឌ ទ្រោម​ឈឺ​ចាប់​នោះ​ទេ ហើយ​អ្នក​​ដែល​ជ្រមុជ​​ជ្រមុល​នឹង​កាម បរិភោគ ក៏​នឹង​មិន​មាន​ថ្ងៃ​អាច​សម្រេច​ធម៌​បានដែរ ។ ដោយ​​ព្រះតម្រិះ​នេះ, ព្រះ​អង្គ​ក៏​ផ្លាស់​កម្មវិធី​មក​ទទួលភោជនាហារ​តាម​ប្រក្រតីវិ លុះត្រា​តែ​មាន សុខភាព​បរិបូណ៌​ដូច​ដើម ។ ព្រះអង្គ​​បាន​​ងាក​​មក​​តម្រង់​​ជីវិត​​របស់​ព្រះអង្គ​តាម​ផ្លូវ​កណ្តាល ដែលហៅ ថា មជ្ឈិមាបដិបទា (គឺ​អដ្ឋង្គិកមគ្គ) ព្រម​ជា​មួយ​នឹង ការ​ដុស​សំអាត​ចិត្ត​ឲ្យ​កាន់​តែ​ស្អាត​ផូរផង់​ថែម​ទៀត​គឺៈ ១- តម្រង់ទិដ្ឋិ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាទិដ្ឋិ) ២- តម្រង់​ការ​ត្រិះរិះ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាសង្កប្បៈ) ៣- តម្រង់​វាចា​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាវាចា) ៤- តម្រង់​សកម្មភាព​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាកម្មន្តៈ) ៥- តម្រង់​ការ​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាអាជីវៈ) ៦- តម្រង់​សេចក្តី​ព្យាយាម​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាវាយាមៈ) ៧- តម្រង់​សតិ​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាសតិ) ៨- តម្រង់​ចិត្ត​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ (សម្មាសមាធិ) ។ ផ្លូវ​កណ្តាល ឬ​វិធី​ទាំង ៨ នេះ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើ​សមាហរណកម្ម ឬ​ធ្វើ​វិធី​សំយោគ​ច្របាច់​បញ្ចូល គ្នា ជា​មួយ​ការ​ពិសោធន៍ ច្រើន​លើក​ច្រើន​គ្រា រហូត​ទី​បំផុត​ក៏​បាន​ឃើញ​ច្បាស់​ថា នេះ​ពិត​ជា​មាគ៌ា​នៃ ជីវិត​នាំ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ការ​ត្រាស់​ដឹង​មែន ។ ថ្ងៃនោះ​ នៅ​វេលា​ព្រឹក ព្រះពោធិសត្វ​បាន​ទទួល​ចង្ហាន់​ជា​មធុបាយាស លាយ​ដោយ​ទឹក​ដោះ គោ (នំមៈឡាអ៊ី ឬ សាល្ហី របស់​ឥណ្ឌា​សព្វ​ថ្ងៃ) អំពី​នាង​សុជាតា ស្ត្រី​អ្នក​ស្រុក​សេនានិគម, តំបន់​ឧរុវេលា, ឆាន់​ទាល់​តែ​អស់​មធុបាយាស​ទាំង ៤៩ ពំនូត ហើយ​ក៏​បណ្តែត​ភាជន៍​ក្នុង​ស្ទឹង​នេរញ្ជរា (ស្ទឹង​ផល្គុ បច្ចុប្បន្ន) ដែល​នៅ​ជិត​ទីនោះ ជា​មួយ​នឹង​វចី​ភេទ​ថា ៖ «ប្រសិន​បើ​អាត្មា​អញ នឹង​បាន​ត្រាស់​ជា ព្រះពុទ្ធ​ក្នុង​ថ្ងៃនេះ សូម​អោយ​ភាជន៍​នេះ​អណ្តែត​ច្រាស់​ទឹក បើ​មិនបាន​ត្រាស់​ទេ សូម​ឲ្យភាជន៍​អណ្តែត បណ្តោយ​ទឹក​ទៅ» ។ វេលា​នោះ ភាជន៍ក៏​អណ្តែត​ច្រាស​ទឹក​បាន​ចម្ងាយ ៨០ ហត្ថ ហើយ​លិច​ទៅ​ក្នុង ទឹក​ចូល​ទៅក្នុង​វិមាន​កាឡ​នាគ​រាជ​ត្រួត​លើ​ភាជន៍​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​បាន​ត្រាស់​មុន​ៗ ។ បន្ទាប់​មក ព្រះអង្គ ក៏​ឆ្លង​កាត់​ស្ទឹង​ផល្គុ ត្រង់​ឆ្ពោះទៅ​កាន់​ពុទ្ធគយា ។ ទៅ​ដល់​ទី​នោះ ឈើ​មួយ​ដើម​ដែល​ដុះក្នុង​ទី​ទាប ហាក់​ដូច​ជា​ស្រែ​ក្រាប​ទូលអំពី​ចម្ងាយ​ថា សូម​ព្រះអង្គ​យាង​មក​គង់​ក្នុង​ទីនេះ​ដើម្បី​សម្រេច ពោធិញ្ញាណ។ ព្រះសិទ្ធត្ថ​យក​ស្បូវ​ភ្លាំង ៨ ចាប់ ដែល​អ្នក​ច្រូតស្បូវ​ម្នាក់ ឈ្មោះ​សោត្ថយៈ​បាន​ប្រគេន ទៅ​ក្រាល​ជា​កម្រាល ហើយ​គង់​យ៉ាង​ស្រួលក្រោម​ដើម ឈើ​នោះ​​បែរ​ព្រះភក្រ្ត​ឆ្ពោះ ​ទៅ​ទិស ខាង​កើត ដោយ​តាំង​ព្រះ​ទ័យ​យ៉ាង​មុត​មាំ​ថា «អាត្មា​អញ​នឹង​មិន​ក្រោក​ពី​អាសនៈ​នេះ ដរាប​ណា​អាត្មា​អញ​រក​មិន ឃើញ មាគ៌ា​រំដោះ​ទុក្ខទេ​នោះ» ។ តាំង​អធិដ្ឋាន​រួច​ព្រះអង្គ​ក៏​សង្រួម​ព្រះទ័យតាំង​សមាធិ​ដ៏​ជ្រាលជ្រៅ ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​មោក្ខធម៌ ត​ទៅ ទៀត ។ នៅ​ដើម​រាត្រី​ដែល​ស្ងប់​ស្ងាត់ ក្រោម​ពន្លឺ​ដួងចន្ទ និង​ខ្សែ​វា​យោបក់​រំភើយ​នៃ​ខែ​ឧសភា ដួងចិត្ត សមណៈ​សិទ្ធត្ថ​បាន​ស្ងប់​ស្ងាត់ ស្អាត និង​បរិសុទ្ធ ហើយ​ក៏​កាន់​តែ​ស្ងប់​ទៅ​ៗ ស្អាត​ទៅ​ៗ បរិសុទ្ធ​ទៅ​ៗ ។ ពេល​ដែល​ចិត្ត​ស្ងប់​ហើយ បញ្ញាញាណ​ក៏​កើត​ឡើង ក្នុង​យាម​ទាំង ៣ នៃ​រាត្រី​នោះ​ដោយ​លំដាប់​គឺៈ ក/ ក្នុងបឋមយាម (យាមទី១) ព្រះសមណៈសិទ្ធត្ថ រលឹក​នឹក​ឃើញ​នូវ​ជាតិ​កំណើត​របស់​ព្រះអង្គ​ពីមុន​ៗ​មក​ទាំងអស់​បាន ។ ព្រះញាណ​នេះ​ឈ្មោះ​ថា បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណ ។ ខ/ ក្នុងមជ្ឈិមយាម (យាមទី២) ព្រះអង្គ​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​ការ​កើត ស្លាប់ របស់​សត្វ​ទាំង​ឡាយ​ថា សត្វ​ដែល​មាន​ជីវិត​រស់​នៅ ល្អ ឬអាក្រក់​នោះ​ៗ ​ក៏​ព្រោះ​អំណាច​របស់​កម្ម ។ ព្រះញាណ​នេះ​ឈ្មោះថា ចុតូបបាតញ្ញាណ, ជួន​កាល​ហៅ​ថា ទិព្វញ្ញាណ ដែល​ប្រែ​ថា មាន​សេចក្តីដឹង​ដូច​ភ្នែក​ទិព្វ (ទិព្វចក្ខុ) ។ គ/ ក្នុងបច្ឆិមយាម (យាមទី៣) ទ្រង់​សម្រេច​បាន​អាសវក្ខយញ្ញាណ គឺ​ជ្រាប​ច្បាស់​នូវ​ធម៌ដែល មាន​ចំណង​ទាក់​ទង​គ្នា​ដូច ជា​ច្រវាក់ (បដិច្ចសមុប្បាទ) ដែល​កើត​មាន​ឡើង​ដោយ​សារ​បច្ច័យទាក់​ទង ត​ៗ​គ្នា​ដូច​ជា សង្ខារ​កើត​មាន​ឡើង​ព្រោះ មាន អវិជ្ជាជាបច្ច័យ, វិញ្ញាណ​កើត​មាន​ឡើង ព្រោះ​មាន​សង្ខារ ជា​បច្ច័យ ឬថា អវិជ្ជា​ជា​បច្ច័យអោយ​កើត​សង្ខារ, សង្ខារជាបច្ច័យ អោយ​កើត​វញ្ញាណ ។-ល-។ នៅ​ទី​បំផុត ​គឺ​ពេល​ជិត​ភ្លឺ​នៃ​រាត្រី ១៥កើត ខែវិសាខនោះ ព្រះអង្គ​បាន​កំចាត់​អស់​អាសវក្កិលេស មិន​មាន​សេសសល់, ព្រះអង្គ​បាន​រក​ឃើញ​ដំណោះ​ស្រាយ​​​គឺ​ហេតុ​​នៃ​សេចក្តី​ទុក្ខ និង​វិធី​កំចាត់​ទុក្ខ ។ ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​ព្រះ​ឋានៈជាពុទ្ធៈ គឺ​អ្នក ត្រាស់ដឹង​នូវ​អរិយសច្ច ៤ គឺៈ សច្ចៈនៃទុក្ខ (ទុក្ខសច្ចៈ), សច្ចៈអំពី​​ហេតុ​នៃ​​ទុក្ខ ​(ទុក្ខសមុទយសច្ចៈ), សច្ចៈ​អំពី​ការ​បញ្ចប់​ទុក្ខ (ទុក្ខនិរោធសច្ចៈ) និង​សច្ចៈ​អំពី​ផ្លូវ នាំ​ទៅ​រក​ការ​បញ្ចប់​ទុក្ខ (មគ្គសច្ចៈ), ទ្រង់​ជា​សព្វញ្ញូពុទ្ធ​ក្នុង​លោក ក្រោម​ដើម​​អស្សត្ថព្រឹក្ស ក្បែរ​មាត់ ស្ទឹង​នេរញ្ជរា (ស្ទឹង​ផល្គុ បច្ចុប្បន្ន) ហើយ​ទ្រង់​បន្លឺ​ជ័យជំនះ​របស់​ព្រះអង្គ ដោយ​ឧទានកថា​ដូច​នេះ​ថាៈ អនេកជាតិសំសារំ សទ្ធាវិស្សំ អនិព្វិស្សំ គហការំ គវេសន្តោ ទុក្ខា ជាតិ បុនប្បុនំ គហការក ទិដ្ឋោសិ បុនគេហំ ន កាហសិ សព្វា តេ ផាសុកា ភគ្គា គហកូដំ វិសង្ខតំ វិសង្ខារកតំ ចិត្តំ តណ្ហានំ ខយមជ្ឈគា ។ អាត្មា​អញ កាល​មិន​ទាន់​បាន​ជួប​ប្រទះ (ពោធិញ្ញាណ) នៅ​ឡើយ រវល់​តែ​ស្វែង​រក​នូវ​ជាង​ផ្ទះ​គឺ តណ្ហា អ្នក​ធ្វើ​ផ្ទះគឺ​អត្តភាព ហើយ​អន្ទោល​ទៅ​កាន់​សង្សារ​​មាន​ជាតិ​មិន​​តែមួយ, ជាតិ​គឺ​ការ​កើតរឿយ​ៗ រមែងនាំ​មក​នូវសេចក្តី​ទុក្ខ, នែ​ជាង​ផ្ទះ​គឺ​តណ្ហា (ឥឡូវនេះ) យើង​បាន​ឃើញ​អ្នក​ច្បាស់​ហើយ, អ្នក​ឯង នឹង​ធ្វើ​នូវ​ផ្ទះ​គឺ​​អត្តភាព​(នេះ) អោយ​យើង​ទៀត​ពុំ​បាន​ឡើយ, ឆ្អឹង​ជំនី​គឺ​កិលេស​ទាំង​អស់​របស់​អ្នក​ឯង យើង​បាន​បំបាក់​ចោល​ហើយ ទាំង​កំពូល​នៃ​ផ្ទះ គឺ​អវិជ្ជា​របស់​អ្នក​​ឯង​សោត​ទៀត យើង​ក៏​បាន​បំបាក់ ចោល​ហើយ​ដែរ, ចិត្ត​របស់​យើង​បាន​ដល់​នូវ​ព្រះនិព្វាន​ដែល​មាន​សង្ខារ​ទៅ​ប្រាស​ហើយ, យើង​បាន ដល់​នូវ​ព្រះអរហត្ត គឺ​ការ​អស់​ទៅ​នៃ​តណ្ហា​ទាំង​ឡាយ​ហើយ ។ បន្ទាប់​ពី​ការ​បំពេញករណីយកិច្ច​ក្នុង​ឋានៈ ជា​ព្រះពុទ្ធ​ដើម្បី សត្វ​លោក អស់​រយៈកាល ៤៥ ឆ្នាំ មក ព្រះអង្គ​បាន​ចាក​លោក​នេះ​ដោយស្ងៀមស្ងាត់ ។ គឺ​នៅ​ឆ្នាំ​ទី ៨០ នៃ​ព្រះជន្មាយុ ដែល​ត្រូវ​នឹង​ថ្ងៃ អង្គារ ១៥ កើត ខែវិសាខ ឆ្នាំម្សាញ់ នពស័ក ព្រះអង្គ​​បាន​​យាង​​ចូល​កាន់​បរិនិព្វាន នៅ​ក្រោម​សាល​ព្រឹក្ស ទាំង​គូ នៃ​ទី​ក្រុងកុសិនារា មុន​ពុទ្ធសករាជ ១ ថ្ងៃ គិត​មក​ដល់​ឆ្នាំ ២០០០ នេះ​បាន ២៥៤៤ ឆ្នាំ ហើយ ។ (បើ​គិត​​ដល់​​ឆ្នាំ ២០០៩ នេះ​បាន ២៥៥២ ឆ្នាំ​ហើយ) ។ ពុទ្ធ​គយា​គឺ​ជា​សំវេជនីយស្ថាន​ទី​២ របស់​ពុទ្ធ​បរិស័ទ​ទូទៅ ។ ទោះ​បី​មាន​ជន​អ្នក​បដិបក្ខ​ជា​ច្រើន បាន​ព្យាយាម​បំផ្លិចបំផ្លាញ ជា​ច្រើន​ដង​ក៏​ដោយ, ពោធិមណ្ឌល​​​ជា​កន្លែង​ផ្សាយចេញ​នៃ​សច្ចធម៌ ក៏​នៅ​តែ មាន​ជីវិត​រស់​នៅ​អស់​កាល​ជាង ២៥ សតវត្ស មក​ហើយ ហើយ​នឹង​នៅ​តែ​បន្ត​ជីវិត​រាប់​ពាន់​ឆ្នាំ​​ត​​ទៅ​មុខ​ទៀត​ ។ សំវេជនីយស្ថាន ៤ តំបន់ ជាទី​គួរ​ឃើញ​គួរ​សង្វេគ គឺៈ ១- តំបន់ ឬ​ស្ថាន​ដែល​ព្រះពុទ្ធសក្យមុនី​ទ្រង់​ប្រសូត (ឧទ្យានលុម្ពិនី), ២- តំបន់ ឬ​ស្ថាន​ដែលព្រះពុទ្ធ​បាន​ត្រាស់​ដឹង (ពុទ្ធគយា), ៣- តំបន់ ឬ​ស្ថាន​ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សំដែង​ធម្មចក្រ (សារនាថ), ៤- តំបន់ ឬ​ស្ថានដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​ចូលបរិនិព្វាន (កុសិនារា) ។ ..................................... (១) ចំណុច​ត្រង់​នេះ មាន​អត្ថន័យ​ស្រប​នឹង​យោបល់​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញគរុកោសល្យបារាំង​ម្នាក់​ដែល​អះ​អាង​ថា ប្រាជ្ញា​ល្អរមែង​រស់ នៅ​ក្នុង​រាងកាយ​ដែល​មានសុខភាព​ដ៏ប្រពៃ ( Une ame saine vit dans un corps saint) ..................................... ឯកសារពិគ្រោះ - ល្វី ហ្វីណូត៍ៈ អំពី​ព្រះពុទ្ធសាសនា, បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី​៣ ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យឆ្នាំ ១៩៦៤ - ព្រះត្រៃបិដកៈ សុត្តន្តបិដក ទីឃនិកាយ, បោះពុម្ព​ឡើង​វិញ ឆ្នាំ ១៩៩៤ - ឥន្ទប្បញ្ញោភិក្ខុៈ មគ្គុទ្ទសក៍ជីវិត, បោះ​ពុម្ពផ្សាយ​ចែក​ជាធម្មទាន - បណ្ឌិត ឱម ណាគ្រីៈ ពុទ្ធប្បវត្តិនិទាន, បណ្ណគារ ជឹង ហួនហួត ភ្នំពេញ, ១៩៤៥ - សម្តេច ជួន ណាតៈ វចនានុក្រមខ្មែរ, បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី​៥ ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ១៩៦៧-១៩៦៨ - សម្តេច ហួត តាតៈ ពុទ្ធសាសនា​សង្ខេប, បោះ​ពុម្ពផ្សាយ​ដោយ​ពុទ្ធិកសមាគមកម្ពុជរដ្ឋ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/444/2020-07-22_10_57_19-monks_painting_picture_-_Google_Search.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១០៥៥៥ ដង)
ព្រះសាស្តាចារ្យ ទ្រង់បានប្រារឰពួកភិក្ខុកោសម្ពី ។ ពួកភិក្ខុកោសម្ពីទាំងនោះ ជាដំបូង គ្រាន់តែចោទគ្នាពីឣាបត្តិតូចតាចប៉ុណ្ណោះឯង តែដល់ក្រោយៗ មក ក៏កើតមានវិវាទឈ្លោះប្រកែកគ្នា ទៅជារឿងធំដុំខ្លាំងឡើងៗ ទោះបីជាព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ត្រាស់ហាមប្រាម យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ភិក្ខុទាំងនោះ មិនព្រមធ្វើតាមព្រះឱវាទ របស់ព្រះឣង្គឡើយ ។ កាលបើយ៉ាងនេះហើយ ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ ក្នុងព្រះទ័យថាៈ ប្រាកដជាមិនបានប្រយោជន៍អ្វីឡើយ ទើបព្រះឣង្គ ទ្រង់ស្តេចយាង ចេញឆ្ងាយពីពួកភិក្ខុកោសម្ពីទាំងនោះ ទៅគង់ចាំព្រះវស្សា នៅក្នុងព្រៃរក្ខិតវ័ន តែមួយព្រះឣង្គឯងគត់ ។ ចំណេរកាលក្រោយមក ពួកពុទ្ធបរិស័ទ បានថ្កោលទោសពួកភិក្ខុទាំងនោះៗ បានដឹងកំហុសរបស់ខ្លួន ក៏បានចូលទៅរកព្រះ ឣានន្ទត្ថេរ ឲ្យលោកជួយសុំខមាទោសចំពោះព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ហើយទូលសុំ ឲ្យព្រះឣង្គស្តេចយាងត្រឡប់មកវិញ ។ ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានទទួលពាក្យ របស់ភិក្ខុកោសម្ពីទាំងនោះហើយ ទើបស្តេចយាងវិលត្រឡប់មកវិញ ទ្រង់ប្រទានព្រះឱវាទដល់ពួកភិក្ខុទាំងនោះ ឲ្យមានសេចក្តីព្រមព្រៀងគ្នា ចេះស្រឡាញ់គ្នា កុំឲ្យមានការឈ្លោះ ទាស់ទែងនឹងគ្នាឯង តទៅទៀត ដោយព្រះធម្មីកថា ទីឃាវុជាតកហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖ បរេ ច ន វិជានន្តិ មយមេត្ថ យមាមសេ យេ ច តត្ថ វិជានន្តិ តតោ សម្មន្តិ មេធគា ។ ពួកជនទាំងឡាយដទៃ (ក្រៅឣំពីបណ្ឌិត) តែងមិនដឹងខ្លួនថា ពួកយើងទាំងឣស់គ្នា នឹងវិនាស ក្នុងកណ្តាលជំនុំនៃពួកនេះ ដូច្នេះឡើយ, ចំណែកឯជនទាំងឡាយណា ក្នុងកណ្តាលជំនុំនៃពួកនេះ ដឹងខ្លួនច្បាស់ថា ពួកយើងទាំងឣស់គ្នា នឹងវិនាស ក្នុងកណ្តាលជំនុំ នៃរឿង ព្រះចុល្លកាល មហាកាលពួកនេះ ដូច្នេះ, ការឈ្លោះប្រកែកគ្នាទាំងឡាយ រមែងរម្ងាប់ឣំពីជនទាំងឡាយនោះ ។ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/440/2020-07-22_10_53_22-buddha_khmer_-_Google_Search.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១៨០៨៦ ដង)
បទសារភញ្ញ ​សូមថ្វាយបង្គំ ព្រះសម្ពុទ្ធ ប្រសើរបំផុត ក្នុងលោកា ជាគ្រូនៃមនុស្ស និងទេព្តា ទ្រង់ត្រាស់ទេសនា ប្រដៅសត្វ ចង្អុលឲ្យដើរ ផ្លូវកណ្តាល មាគ៌ាត្រកាល អាចកម្ចាត់ ទុក្ខភ័យចង្រៃ ឲ្យខ្ចាយខ្ចាត អាចកាត់សង្សារទុក្ខបាន ។ សាសនាព្រះអង្គ នៅសព្វថ្ងៃ សត្វមាននិស្ស័យ ពីបូរាណ ប្រឹងរៀនប្រឹងស្តាប់ ចេះចាំបាន កាន់តាមលំអាន បានក្តីសុខ ឥតមានសុខណា ស្មើក្តីស្ងប់ បញ្ចប់ត្រឹមសុខ ឃ្លាតចាកទុក្ខ តាំងពីលោកនេះ តទៅមុខ ក្តីសុខនឹងមាន ព្រោះធម៌ស្ងប់ ។ ខ្ញុំសូមបង្គំ ឆ្ពោះព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃបវរ ទាំងសព្វគ្រប់ រួមជាត្រៃរ័ត្ន គួរគោរព ជាម្លប់ត្រជាក់ នៃលោកា ព្រះរូបព្រះធាតុ នៃព្រះពុទ្ធ វិសុទ្ធតាងអង្គ ព្រះសាស្តា សូមគុណត្រៃរ័ត្ន ជួយខេមរា ឲ្យបានសុខា តរៀងទៅ ៕ ទាញយក PDF ដោយ ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/443/Untitled-1.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ៣២១៨៣ ដង)
ចិត្ត​របស់​មនុស្ស​មាន​ឥទ្ធិពល​អាច​វិភាគ និង​ពិចារណា​ឃើញ​នូវ​វត្ថុ​ធាតុ​សំខាន់​ៗ និង​ប្រព័ន្ទ​ផ្សេង​ៗ​ជា​ច្រើន​ដែល​មាន​ក្នុង​ចក្រវាឡ​ទាំង​មូល ។ ចិត្ត​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​លឿន​រហ័ស កើត​ឡើង​ហើយ​រលត់​ទៅ​វិញ​ភ្លាម​ៗ ដូច​ជា​ផ្លេក​បន្ទោរ ហើយ​មិន​ចេះ​សម្រាក​ស្ងៀម​ឡើយ។ ចិត្ត​ជា​ថាមពល​ដ៏​ខ្លាំង​អស្ចារ្យ​មួយ ដែល​គ្មាន​ថាមពល​ណា​មក​ប្រៀប​ផ្ទឹម​បាន ចិត្ត​ជា​ប្រធាន​នៃ​ធម្មជាតិ​ទាំង​អស់​ វា​ជា​ធម្មជាតិ​ដែល​មាន​អំណាច​ខ្ពស់​ដាច់​គេ អ្វី​ៗ​គ្រប់​បែប​យ៉ាង​គឺ​កើត​ឡើង​អំពី​ចិត្ត ។ ព្រះពុទ្ធ​ត្រាស់​ថា៖"តថាគត​ពិចារណា​មិន​ឃើញ​សោះ​នូវ​ថាមពល​ដ៏​ខ្លាំងក្លា​ណា​មួយ​ដែល​មាន​ល្បឿនលឿន​ជាង​ចិត្ត​របស់​មនុស្ស" ។ ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ធ្លាប់​សិក្សា​វិទ្យាសាស្រ្ត ពិត​ជា​បាន​ដឹង​ហើយ​អំពី​លក្ខណៈ​នៃ​អាតូម អាតូម​អាច​ធ្វើ​ចលនា​បាន​រាប់​លាន​ដង​ក្នុង​មួយ​វិនាទី។ នៅ​ក្នុង​ចិត្ត​វិជ្ជា​ពុទ្ធសាសនា​បាន​និយាយ​ថា នូវ​ពេល​រូប​រាងកាយ​ធ្វើ​បំលាស់​ប្តូរ​មួយ​ដង ចិត្ត​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​១៧​ដង​រូច​ទៅ​ហើយ។ ចិត្ត​របស់​យើង​កើត​ហើយ​រលត់​ទៅ​វិញ​លឿន​ជាង​ផ្លេក​បន្ទោរ មួយ​ពាន់​ដង នេះ​គឺ​ជា​លក្ខណៈ​ធម្មជាតិ​របស់​ចិត្ត ។ក្រៅ​ពី​នេះ ចិត្ត​មាន​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​អ្វី​ៗ​ទាំង​អស់​ដែល​កើត​ឡើង​ក្នុង​លោក ។ ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​សម្តែង​ថា៖ "ចិត្ត​មាន​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ ចំពោះ​រឿង​រ៉ាវ​ទាំង​អស់ ទាំង​អាក្រក់ ទាំង​ល្អ ដែល​កើត​មាន​ក្នុង​លោក" ។ ហើយ​ពាក្យ​មួយ​ឃ្លា​ទៀត​និយាយ​ថា៖ "បើ​អ្នក​គិត​បែប​ណា អ្នក​នឹង​ធ្វើ​យ៉ាង​នោះ អ្វី​ដែល​អ្នក​ធ្វើ គឺ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​គំនិត​របស់​អ្នក" ។ គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​អាច​គ្រប់​គ្រង​ចិត្ត​អ្នក​ដទៃ​បាន​ឡើយ តែ​នៅ​ពេល​ដែល​យើង​អាច​អប់រំ​ចិត្ត​របស់​យើង​បាន យើង​អាច​មាន​ឥទ្ធិពល​ទៅ​លើ​អ្នក​ដទៃ។ ការ​រៀន​នូវ​ចំណេះ​វិទ្យាសាស្ត្រ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​មនុស្ស​យក​ទៅ​ប្រើ​ប្រាស់​ខុស ដោយ​សារ​គំនិត​អាត្មា​និយម។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ចិត្ត​នេះ ក៏​អាច​ត្រូវ​បាន​គេ​អប់រំ ទៅ​តាម​គន្លង​នៃ​ព្រះធម៌ និង​ដំណើរ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៃ​លោក​ធាតុ​ផង​ដែរ។ ឧទាហរណ៍ យើង​បាន​រក​ឃើញ​នូវ​ថាម​ពល​នៃ​សារធាតុ​មួយ ដោយ​ការ​អប់រំ​ចិត្ត​បាន​ល្អ យើង​អាច​ប្រើ​នូវ​ថាមពល​នោះ ដើម្បី​ស្ថាបនា​នូវ​សមិទ្ធិផល​យ៉ាង​ច្រើន ដែល​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​មនុស្ស​ជាតិ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ បើ​ចិត្ត​មិន​ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង និង​បង្វឹក​ឲ្យ​ល្អ​ទេ យើង​អាច​ផលិត​នូវ​អាវុធ​ប្រល័យ​លោក ដែល​អាច​បំផ្លាញ​នូវ​ពិភពលោក​ទាំង​មូល បង្ក​នូវ​គ្រោះមហន្តរាយ​ដ៏​ធំធេង​មួយ មិន​អាច​ស្មាន​បាន ។ ស្ទើរ​តែ​គ្រប់​វត្ថុ និង​សត្វ​មាន​ជីវិត​ទាំង​អស់ ត្រូវ​វិនាស​សាបសូន្យ​ទៅ​បន្តិច​ម្តង​ៗ ដោយ​សារ​គំនិត​អត្តទត្ថបុគ្គល​របស់​មនុស្ស ដែល​មិន​បាន​ទូន្មាន​ឲ្យ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ។ មនុស្ស​នាំ​គ្នា​បំពុល​ទឹក បំពុល​ខ្យល់ និង​បរិស្ថាន ដោយ​និយាយ​ថា ពួក​គេ​កំពុង​អភិវឌ្ឍន តែ​តាម​ពិត គឺ​ការ​បង្ហិនបង្ហោច។ ក្នុង​នាម​ជា​មនុស្ស យើង​ត្រូវ​មាន​គោលការណ៍​កំណត់​ខ្លួន​ឯង​ថា អ្វី​ដែល​យើង​ធ្វើ​ជា​ទង្វើ​ដែល​មិន​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​បំផ្លាញ គឺ​ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍​ដល់​មនុស្ស​ជាតិ​។​មាន​តែ​នៅ​ពេល​ដែល​ចិត្ត​ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង និង​​តម្រង់​ទិស​ដៅ​បាន​ល្អ​ទេ ទើប​ផ្តល់​នូវ​ប្រយោជន៍​ដល់​ខ្លួន​ឯង​ផង និង​សង្គម​ផង និង​អ្នក​ដទៃ។ រាល់​គ្រោះមហន្តរាយ​ទាំង​អស់​ក្នុង​លោក គឺ​ជា​ស្នាដៃ​របស់​អ្នក​ដែល​មិន​បាន​ទូន្មាន​ចិត្ត​ឲ្យ​មាន​តុល្យភាព និង​ស្ងប់​ស្ងៀម។ (សាមណេរ ជិន ម៉ៅ ថ្នាក់ទីប្លូម, សហភាពភូមា) មនោបុព្វង្គមា ធម្មា! ដោយ ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/439/1.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១៧៥៦៨ ដង)
​បទសូត្រដាក់ទង់ព្រះពុទ្ធសាសនា -ជាតិយើងអ្នកកាន់សាសនា ត្រូវដឹងច្បាស់ថាព្រះពុទ្ធជិនស្រី ទ្រង់មានឆពណ្ណរង្សី គឺព្រះរស្មីទាំងប្រាំមួយពណ៌ ។ -ផ្សាយចេញពីព្រះកាយទ្រង់ រុងរឿងឫទ្ធិរុងប្រសើរបវរ ឆ្វៀលឆ្វាត់កាយឆើតឆាយល្អ ទាំងប្រាំមួយពណ៌ស្រស់ល្អសោភា ។ -កំណើតនៃព្រះរស្មី កើតដោយបារមីនៃព្រះភគវា ធ្វើទានឥតមានរួញរា កាលដែលនៅជាព្រះពោធិសត្វ ។ -រស្មីពណ៌ខៀវនោះណា កាលឆ្កៀលនេត្រាទ្រង់ដោយចិត្តកាត់ ឲ្យទានដល់ឥន្ទព្រាហ្មណ៍ពិត កាលនៅជាក្សត្រនាមស្រីពិរាស្រ្ត ។ -រស្មីពណ៌លឿងភ្លឺថ្លា កាលដែលទ្រង់អារសាច់ផែធ្វើមាស បិតពុទ្ធរូបភ្លឺល្អឱភាស ព្រះឥន្ទជាងមាសទ្រង់វៃបណ្ឌិត ។ -រស្មីក្រហមនោះណា កាលដែលមាតាពស់ខាំស្លាប់ពិត បទុមស៊ូប្តូរជីវិត កាត់បេះដូងបិតធ្វើថ្នាំមាតា ។ -រស្មីពណ៌សសុទ្ធសាធ កាលដែលព្រះបាទវេស្សន្តរក្សត្រា ឲ្យទានដំរីសសោភា កាលព្រះប្រាថ្នារកពោធិញ្ញាណ ។ -រស្មីពណ៌ដូចជើងហង្ស កាលមាតាទ្រង់យក្សចាប់យកបាន វិជ្ជាធរអារសាច់ខ្លួនប្រាណ ឲ្យយក្សសាមាន្យស៊ីប្តូរជីវិត ។ -រស្មីពណ៌ផ្លេកពណ្ណរាយ កាលជាទន្សាយឈ្មោះសោមបណ្ឌិត ឲ្យទានសាច់ឈាមជីវិត ដល់ឥន្ទព្រាហ្មណ៍ពិតថាអត់អាហារ ។ -រស្មីពណ៌លឿងក្រហម សហង្សបាទព្រមភ្លឺផ្លេកអស្ចារ្យ ត្រូវជាប្រាំមួយប្រការ ក្មេងចាស់កុមារចូរចាំទុកអើយ ។ (ព្រះរាជនិពន្ធដោយសម្តេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត ព.ស ២៥០០ គ.ស ១៩៤៧) បទសូត្រលើកទង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ១.សូមមើលទង់ជ័យ ឆព្វណ្ណរង្សី ដែលមានរស្មីភ្លឺស្រស់ល្អ ខៀវលឿងក្រហម ព្រមទាំងពណ៌ស ហង្សបាទនិងពណ៌ដ៏ភ្លឺផ្លេក ។ ២.ប្រទេសតូចធំ បានស្ម័គ្រស្មាគម ជំនុំគ្នាច្រើនអនេក ព្រមយករស្មី ព្រះពុទ្ធគួរត្រេក ប្រសើរពន់ពេកក្រៃកន្លង។ ៣.ធ្វើជាសញ្ញា ទង់ជ័យសាសនា នៃព្រះសម្ពុទ្ធធំចម្បង ចូរយើងរាល់គ្នា យកចិត្តចាំចង នឹកដល់ព្រះអង្គជាអម្ចាស់ ។ ៤.ទោះជាតិផ្សេងគ្នា ក៏ត្រូវដឹងថា សុទ្ធសឹងតែជាពុទ្ធសាសន៍ ចូរយើងសាមគ្គី ទាំងក្មេងទាំងចាស់ ប្រឹងប្រែងឲ្យណាស់គ្រប់ៗគ្នា ។ ៥.សូមសាសនាពុទ្ធ ថ្កុំថ្កើងបំផុត រុងរឿងវិសុទ្ធថ្លៃថ្លា ហើយមានជ័យជោគ ផ្សាយពេញលោកា ដោយជនជ្រះថ្លាច្រើនសែនលាន ។ ៦.មានចិត្តស្នេហា គោរពបូជា ចំពោះព្រះធម៌ដ៏កល្យាណ ទាំងមនុស្សទេវតា ស្នេហាគ្រប់ប្រាណ ប្រាថ្នាចង់បានសេចក្តីសុខ ។ ៧.យើងខេមរៈជាតិ នាំគ្នាខ្មីឃ្មាត កាន់ធម៌នឹងបានផុតទុក្ខ រួបរួមសាមគ្គី ពីនេះទៅមុខ យើងនឹងបានសុខក្សេមក្សាន្តត្រាណ។ ៨.ព្រមព្រៀងប្រព្រឹត្ត កាន់ធម៌សុចរិត ឆ្ពោះទៅកាន់ឋាននិព្វាន ជាទីផុតទុក្ខ បានសុខក្សេមក្សាន្ត ជាតិយើងនឹងបានសោយសុខា ។ (ព្រះរាជនិពន្ធដោយសម្តេចព្រះមហាសុមេធាធិបតី ជួន ណាត ព.ស ២៥០០ គ.ស ១៩៤៧ ទាញយកជា PDF 1 2 ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
images/articles/438/5B5D5B-96-1441905477.jpg
ផ្សាយ : ២២ កក្តដា ឆ្នាំ២០២០ (អាន: ១៥០៥៩ ដង)
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ប្រារឰស្ត្រីម្នាក់ ជាស្ត្រីឣា គ្មានកូន ។ នាង ដឹងថាៈ ខ្លួន ប្រាកដជាមិនមានកូន ហើយនាងខ្លាចស្វាមីមានប្រពន្ធថ្មីទៀតដែលឣាចមានកូន ប្រពន្ធថ្មីនោះ នឹងមានឣំណាចធំជាងខ្លួន ទើបខ្លួនឯង សម្រេចចិត្ត ដើរទៅរកស្រីម្នាក់ យកមកឲ្យស្វាមី ធ្វើជាប្រពន្ធចុង ។ មិនយូរប៉ុន្មាន ស្ត្រីដែលនាងរកមកឲ្យស្វាមី ធ្វើជាប្រពន្ធចុងនោះ ក៏ចាប់ផ្តើមមានផ្ទៃពោះ ។ ប្រពន្ធដើមនោះ ដឹងច្បាស់ថាៈ នាងប្រពន្ធចុងមានផ្ទៃពោះហើយ ក៏យកថ្នាំពិសមក ឲ្យប្រពន្ធចុងផឹក ។ ប្រពន្ធចុង ស្មានថា ជាថ្នាំសម្រាប់ថែរក្សាគភ៌ ក៏បានយកថ្នាំពិសនោះទៅផឹក នាងបានរលូតកូនស្លាប់ដល់ទៅពីរលើក ព្រោះថ្នាំពិសរបស់ប្រពន្ធដើម ។ ក្នុងលើក ទី៣ នាងប្រពន្ធចុង ត្រូវបានស្លាប់ទាំងខ្លួន ព្រមទាំងកូននៅក្នុងផ្ទៃ ព្រោះថ្នាំពិសរបស់ប្រពន្ធដើម ដូចជាលើក មុនៗ ដែរ ។ ស្វាមីរបស់នាង បានដឹងរឿងនោះហើយ ក៏វាយធ្វើបាបនាងប្រពន្ធដើម រហូតដល់ក្ស័យជីវិតតែម្តង ។ នាងប្រពន្ធដើម និង ប្រពន្ធចុង ពីរនាក់នេះ បានចងកម្មពៀរវេរា នឹងគ្នាម្នាក់ម្តងៗ យ៉ាងនេះ គឺ ៖ ប្រពន្ធចុង ស្លាប់ទៅ ក៏បានទៅកើតជាមេឆ្មា, ឯប្រពន្ធដើម ស្លាប់ទៅ បានទៅកើតជាមេមាន់ ។ មេឆ្មា បានស៊ីពងមាន់ និង មេមាន់ ។ ប្រពន្ធដើម ស្លាប់ពីមេមាន់ បានទៅកើតជាមេខ្លា, ឯប្រពន្ធចុង (‘មេឆ្មា)’ ស្លាប់ទៅ បានទៅកើតជាមេប្រើស ។ មេខ្លា បានខាំស៊ីមេប្រើស ។ ប្រពន្ធចុង‘ (មេប្រើស) ស្លាប់ទៅកើតជានាងយក្ខិនី, ឯប្រពន្ធដើម (មេខ្លា) ស្លាប់ទៅ ក៏បានកើតជានាងកុលធីតា ។ នាងយក្ខិនី (‘ប្រពន្ធចុង) ក៏បានចាប់កូននាងកុលធីតា (‘ប្រពន្ធដើម) យកទៅខាំ ស៊ីឣស់ រហូតដល់ទៅពីរលើក ។ ក្នុងលើកទីបី នាងកុលធីតា ក៏បាននាំយកកូនខ្ចី រត់គេចទៅផ្ទះដើមកំណើតរបស់ខ្លួន លុះដល់ពាក់កណ្តាលផ្លូវ ក៏ស្រាប់តែនាងយក្ខិនី ‘(ស្រីប្រពន្ធចុង)’ ដេញជាប់ តាមក្រោយនាង មកប្រកិតៗ ។ នាងកុលធីតា ក្រឡេកឃើញនាងយក្ខិនី ដេញតាមជាប់ពីក្រោយខ្លួន យ៉ាងដូច្នេះហើយ ក៏មានសេចក្តីតក់ស្លុត ភ័យខ្លាចជាទីបំផុត ហើយបានរត់ចូលទៅ ក្នុងវត្តជេតពនមហាវិហារ យ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ ។ ជួនជានៅពេលនោះ ព្រះសាស្តា កំពុងតែទ្រង់សម្តែងព្រះធម៌ទេសនា ឣប់រំដល់ពួកពុទ្ធបរិស័ទ ។ នាងកុលធីតា បានចូលទៅជិតព្រះសាស្តា ហើយយកកូនទៅដាក់ នៅក្បែរព្រះបាទ របស់ព្រះ ឣង្គ ក្រាបបង្គំទូលថាៈ បពិត្រព្រះឣង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា សូមប្រគេនកូនតូចនេះ ដល់ព្រះឣង្គ សូមព្រះឣង្គមេត្តាទទួលយកចុះ ។ បន្ទាប់មក នាងយក្ខិនី ក៏បានមកដល់វត្តជេតពននោះដែរ ។ ព្រះសាស្តា ទ្រង់បានត្រាស់ទៅកាន់នាងទាំងពីរនោះ ថា “នែនាងទាំងពីរនាក់ ព្រោះហេតុអ្វី បានជាពួកនាង តាមចងកម្មចងពៀរនឹងគ្នា មិនចេះឈប់ឈរ យ៉ាងនេះ?” ដូច្នេះហើយ ទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថានេះ ថា ៖ ន ហិ វេរេន វេរានិ| សម្មន្តីធ កុទាចនំ ឣវេរេន ច សម្មន្តិ ឯស ធម្មោ សនន្តនោ ។ មែនពិត ក្នុងពេលណាៗ ក៏ដោយ ក្នុងលោកនេះ ធម្មតាពៀរទាំងឡាយ មិនដែលរម្ងាប់ ដោយការចងពៀរឡើយ ពៀរទាំងឡាយ តែងរម្ងាប់ ដោយការមិនចងពៀរ នេះជាបវេណីធម៌ ។ ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
វីដេអូធម៌តាមហ្វេសប៊ុក
៥០០០ឆ្នាំ ស្ថាបនាក្នុងខែវិសាខ ព.ស.២៥៥៥ ។ ផ្សាយជាធម្មទាន ៕
បិទ
ជួយឧបត្ថម្ភ៥០០០ឆ្នាំ ABA 000 185 807
   ចូលរួម​ទ្រ​ទ្រង់​​​​ការផ្សាយ៥០០០ឆ្នាំ​ បរិច្ចាគតាមរយៈ ១. ផ្ញើតាម វីង acc: 00126869  ឬផ្ញើមកលេខ 081 815 000 ២. គណនី ABA 000185807  ឬAcleda 0001 01 222863 13 ឬ Acleda Unity 012 887 987                            សូមគោរពថ្លែងអំណរគុណចំពោះ សប្បុរសជន ដែលបានបរិច្ចាគទ្រទ្រង់ ៥០០០ឆ្នាំ សម្រាប់ខែកក្កដា នេះមាន ៖           ឧបាសក ធី សុរិុល ឧបាសិកា គង់ ជីវី ព្រមទាំងបុត្រាទាំងពីរ នៅបារាំង     ១៥០ដុល្លា     |    ឧបាសក ម៉ៅ សុខ ៣១ដុល្លា         |    ឧបាសិកា ចាំង ដាលី ម្ចាស់រោងពុម្ពគីមឡុង ៥០ដុល្លា    |    ឧបាសក ឡាំ លីម៉េង ១០ដុល្លា     |      .... នាមសប្បុរសជនជួយទ្រទ្រង់ការផ្សាយ៥០០០ឆ្នាំ ​ប្រចាំឆ្នាំ ២០២០  មាន ៖             ឧបាសិកា កាំង ហ្គិចណៃ   (៦០០ដុល្លា) សម្រាប់ ឆ្នាំ ២០២០  |    ឧបាសក ទា សុង និងឧបាសិកា ង៉ោ ចាន់ខេង , លោក សុង ណារិទ្ធ  , លោកស្រី ស៊ូ លីណៃ និង លោកស្រី រិទ្ធ សុវណ្ណាវី , លោក វិទ្ធ គឹមហុង​ , លោក អ៉ីវ វិសាល និង ឧបាសិកា សុង ចន្ថា , លោក សាល វិសិដ្ឋ អ្នកស្រី តៃ ជឹហៀង , លោក សាល វិស្សុត និង លោក​ស្រី ថាង ជឹង​ជិន , អ្នកនាង សាល រីណា , លោក លឹម សេង ឧបាសិកា ឡេង ចាន់​ហួរ​ , លោក ឡេង គីមសាន , កញ្ញា លឹម​ រីណេត និង លោក លឹម គឹម​អាន , លោក សុង សេង ​និង លោកស្រី សុក ផាន់ណា​ , លោកស្រី សុង ដា​លីន និង កញ្ញា សុង​ ដា​ណេ​ , លោក​ ទា​ គីម​ហរ​ អ្នក​ស្រី ង៉ោ ពៅ , កញ្ញា ទា​ គុយ​ហួរ​ កញ្ញា ទា លីហួរ​ , កញ្ញា ទា ភិច​ហួរ    បានទ្រទ្រង់ ៥០០០ឆ្នាំ (១៥០០ដុល្លា) សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០ | ឧបាសិកា តាន់ ស៊ីវឡេង (៥០០ដុល្លា) សម្រាប់ ៥ឆ្នាំ ២០១៦-២០២០  |    ឧបាសិកា លី យក់ខេន និងកូនចៅ ៥០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០ |    ឧបាសក វឿន ផារ៉ាត់ និង ឧបាសិកា ញ៉ាន លីកា ព្រមទាំងបុត្រ ២៣០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០ |    ឧបាសក សោម រតនៈ និងភរិយា ព្រមទាំងបុត្រ ២០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០ |    ឧបាសិកា ជ័យ ភាព  និង ឧបាសិកា សុភ័ក្រ រ កំពង់ធំ  (៣៧.៥ដុល្លា ) សម្រាប់ ឆ្នាំ២០២០         |    ​ ឧបាសក ពេជ្រ សារ៉ាន់ និង ឧបាសិកា ស៊ុយ យូអាន  (២០០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០         |     ឧបាសក សោម រតនៈ  (២០០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០        |          ក្រុមពុទ្ធបរិស័ទ ធម្មសង្គហៈ (៦០០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០           |          ឧបាសក ជឿន ហ៊ុយ  (១៨២ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០    ១៨២ដុល្លា         |               ឧបាសិកា ទីម សុគន្ធ នៅអាមេរិក (៦០០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០        |                      ឧបាសិកា តុប ស្រីពៅ នៅអាមេរិក (១២០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០               |               ឧបាសិកា អៀម ហួយ , ឧបាសិកាប៊ាន ឈួន ជា, ឧបាសិក ឈិត ឈុនលាង នៅប្រទេសស្វីស (២០០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០        |                      ឧបាសិកា អ៊ុយ មិនា (១១០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០                    |          សាមណេរ ចាន់ថាគីម (៦៨០ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០              |                ឧបាសិកា លី យក់ខេន និងកូនចៅ ៥០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០            |                  ឧបាសក វឿន ផារ៉ាត់ និង ឧបាសិកា ញ៉ាន លីកា ព្រមទាំងបុត្រ ២៣០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០           |                   ឧបាសិកា គង់ សាវឿង ២០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០                 |             ឧបាសិកា តាំង ប៉ោជឹង ១០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០            |                  ឧបាសក វឿន ផារ៉ាត់ និងឧបាសិកា ញ៉ាន លីកា ព្រមទាំងបុត្រ ​២០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០             |                 ឧបាសក កាន់ គង់ ឧបាសិកា ជីវ យួម ព្រមទាំងបុត្តនិងចៅ ៦០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០           |                   ឧបាសិកា ម៉ៅ លន់ ព្រមទាំងកូនចៅ ១០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០                   |           ឧបាសិកា ម៉ៅ ម៉ារង ១០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០                    |          ឧបាសិកា គឹម លាន ១២០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០    | ពេជ្រ សុភាព និង ស្វាមុី ព្រមទាំងបុត្ត ១២០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០    |    ឧបាសក ជឿន ហ៊ុយ  (១៨២ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០    |    ឧបាសក ពេជ្រ សារ៉ាន់ និងភរិយា ២០០ដុល្លា សម្រាប់ឆ្នាំ២០២០  |    ឧបាសិកា ណៃ ឡាង ១០០ដុល្លា     |    ជឹង ហ្គេចគៀង និង ស្វាមី ១២០ដុល្លា    |    ជឹង ហ្គេចរ៉ុង និង ស្វាមី ១២០ដុល្លា    |    ជឹង ងួនហៀង និងភរិយា ៦០ដុល្លា    |    ជឹង ងួនធៀង និងភរិយា ៦០ដុល្លា    |    ជឹង ងួនសេង និងភរិយា ៦០ដុល្លា    |     (៥២0ដុល្លា)  សម្រាប់ប្រចាំឆ្នាំ២០២០      | ឧបាសិកា យ៉ុង វុត្ថារី ១២០ដុល្លា ។ សម្រាប់លោកអ្នក មានសទ្ធាបរិច្ចាគទានជួយទ្រទ្រង់ ការងារផ្សាយរបស់ ៥០០០ឆ្នាំ ជាប្រចាំខែ ឬប្រចាំឆ្នាំ សូមបរិច្ចាគទានមក ឧបាសក ស្រុង ចាន់ណា (012 887 987) ម្ចាស់គេហទំព័រ៥០០០ឆ្នាំ  ៈ    ១. ផ្ញើតាម វីង acc: 00126869 (លុយខ្មែរ) ឬ TrueMoney ផ្ញើមកលេខ 012 887 987  | 081 815 000 ២. គណនី ABA: 000185807 ឬ Acleda Unity: 012 887 987 ឬ Acleda Account: 0001 01 222863 13        ។       ​     សូមអរព្រះគុណ និង សូមអរគុណ ។...