វត្តកែវព្រះភ្លើង

សូមជូនអត្ថបទខ្លីស្តីពី វត្តកែវព្រះភ្លើង មុនឆ្នាំ១៩៧៥ វត្តកែវព្រះភ្លើង ហៅវត្តតា​កែវ ឬវត្តកែវចាស់ ស្ថិតនៅជាប់មហាវិថីព្រះសុធារស សង្កាត់លេខ៦ ក្រុងភ្នំពេញ។ វត្តនេះស្ថាបនាឡើងនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៦ ដោយយកនាមតាមព្រះពុទ្ធរូប​ថ្ម​កែវ​១​ព្រះអង្គ មានពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅដូចភ្លើង ទើបប្រាកដនាមតាមសម្តីអ្នកស្រុកថា "ព្រះ​កែវ​ភ្លើង" (ជាគូនឹងព្រះពុទ្ធរូប១អង្គ ព្រះនាម "ព្រះកែវមរកត") តែក្រោយមកអ្នកស្រុក​ក៏នាំគ្នាហៅក្លាយទៅជា "កែវព្រះភ្លើង" ទៅវិញ ស្ថិតក្នុងភូមិជ្រោយរលួស ភាគខាង​ត្បូងក្រុងភ្នំពេញ ដែលសម្បូរដោយព្រៃឈើស៊ុបទ្រុប បាំងបាត់ពន្លឺរស្មី និងសំម្បូរដោយ​សត្វសាហាវ មានខ្លា ឆ្កែចចក និងពស់ពិសជាដើម។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី១៧ មានមេបះបោរម្នាក់បានតាំងទីលំនៅក្បែរវត្តនេះ ក្រោយឡើង​​ជាស្តេចត្រាញ់បានតាំងងារខ្លួនឯងថា "ព្រះរាមកែវព្រះភ្លើង" ក្រោយមកត្រូវស្តេច​ស្រីសុរិយោពណ៌បង្រ្កាបឱ្យខ្ចាត់ខ្ចាយទៅវិញ (សូមអានមហាបុរសខ្មែរ និងរឿង​កែវ​​ព្រះភ្លើង របស់ គុយ-ឡូត) ។ល។ 
     
ជាប់ពីខាងជើងវត្តកែវព្រះភ្លើង គឺព្រះរាជដំណាក់ សម្តេចព្រះវរចក្រ នរោត្តម-សុធា​រស​ ហៅថាព្រះរាជដំណាក់កែវព្រះភ្លើង ឬវាំងកែវព្រះភ្លើង, សម្តេចព្រះ នរោត្តម-សីហនុ កាលនៅជាព្រះរាជកុមារនៅឡើយទ្រង់គង់នៅព្រះរាជដំណាក់នេះ ក្រោមការមើល​ថែរបស់ចៅឃុនប្រយូរវង្ស ប៉ាត។ នៅឆ្នាំ១៨៧០ វត្តស្វាយពពែ (ធម្មយុត្ត) បានស្ថាបនា​នៅជាប់ពីខាងជើងព្រះរាជដំណាក់នេះ។ នៅឆ្នាំ១៩០៤ ចៅចមសុជាតិបុប្ផា នួន ហៅឃុនថាន់ បានស្ថាបនាវត្តនួនមណីរាម ហៅវត្តថាន់ (ធម្មយុត្តដែរ) នៅពីខាងត្បូង​វត្តកែវព្រះភ្លើងនេះ។ អ្នកស្រុកតំបន់នេះនិយាយរត់មាត់ថា "កណ្តាលកែវព្រះភ្លើង​ ខាងជើងស្វាយពពែ ងាកលិចប្រយូរវង្ស បកមកត្បូងវត្តថាន់" ពីដើមគេធ្វើបុណ្យ​​ភូមិរួមគ្នាត្រង់ខាងក្រោយវត្តកែវព្រះភ្លើងរៀងរាល់ឆ្នាំពុំដែលលោះខានទេ...។
     
ព្រះចៅអធិការវត្តកែវព្រះភ្លើង ៦ជំនាន់ ចុងក្រោយបំផុតគឺ
     ១-ព្រះតេជព្រះគុណ រត់
     ២-ព្រះតេជព្រះគុណ ហ៊ុល-កែវ
     ៣-ព្រះសាក្យវង្ស សរ-ឃួន (ក្រុមជំនុំព្រះត្រៃបិដក)
     ៤-ព្រះវិភទ្ទញ្ញាណ ឡុង-បាន (អាចារ្យសាលាបាលីជាន់ខ្ពស់)
     ៥-ព្រះវិន័យធរ អ៊ុម-ស៊ុម (ចៅអធិការស្តីទីបាន១ឆ្នាំ)
     ៦-ព្រះឧបាលិវង្ស ហេង-លាងហោ (ចៅអធិការចុងក្រោយ)
     
ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ វត្តនេះទទួលរងគ្រោះយ៉ាងដំណំ (ដោយសារស្ថិតនៅចំមុខសឹក)។ អ្វីដែល​នៅសេសសល់គឺ កុដិឈើតូចៗ២ខ្នង ខ្លោងទ្វារ១ និងដើមពោធិ៍១ដើម ក្រៅ​ពី​នេះ ព្រះវិហារ កុដិថ្មច្រើនខ្នង សាលាបុណ្យ សាលាបាលី ចេតិយ... ត្រូវគ្រាប់ផ្លោងបំផ្លាញខ្ទេចគ្មាន​សល់។ ប្រជាជនមកពីជនបទបានចូលតាំងទីលំនៅលើទីតាំងនេះជាបន្តបន្ទាប់ និងផ្លាស់ប្តូរជាច្រើនជំនាន់ រហូតក្លាយជាផ្ទះអ្នកស្រុកដល់បច្ចុប្បន្ន។ 





     
ខ្លោងទ្វារមិនដឹងវាយចោលក្នុងឆ្នាំណាទេ? ឯដើមពោធិព្រឹក្ស១ដើម ត្រង់ទិសនិរតី នៅ​ប្រឹង​បន្តជីវិតរស់យ៉ាងត្រមង់ត្រមោចឯកោតែឯងកណ្តាលអធ្វារត្រង់ចន្លោះកន្លៀត​ផ្ទះអ្នកស្រុក ប្រឹងលូតខ្ពស់ផុតស្មើនឹងដំបូលផ្ទះ៥ជាន់ ហាក់ដូចជាតស៊ូរស់ដើម្បីបញ្ចើច​បញ្ចើផ្សារទំនើបអុីអន១ ដែលនៅម្ខាងផ្លូវទល់មុខគ្នា ថាវាសនាយើងទាំង​ពីរខុស​គ្នា​ស្រឡះតែម្តង..., នៅឆ្នាំ២០២២ថ្មីៗនេះ ពោធិព្រឹក្សនោះក៏រលាយបាត់រូបរាងទាំងស្រុងពីដែនពសុធា ទុកជាដំណឹងចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា "វត្តកែវព្រះភ្លើង ដែលបានភ្ជាប់និស្ស័យជាមួយដែនកម្ពុជរដ្ឋជាង ៤០០ឆ្នាំ បានធ្វើដំណើរមកដល់ទីអស្តង្គតជានិរន្តរ៍ហើយ តទៅវត្តកែវព្រះភ្លើងនៅសល់ត្រឹមតែឈ្មោះប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនយូរប៉ុន្មានទេមនុស្សម្នានឹងភ្លេចទាំងឈ្មោះនេះទៅទៀត"។

មុននឹងផុតដង្ហើម វត្តកែវព្រះភ្លើងងាកទៅខាងជើងឃើញស្វាយពពែនៅមានរូបរាងសមសួនល្អក៏ស្ងប់ចិត្តបន្តិច រួចងាកបន្តទៅខាងជើងបន្តិចទៀត ក៏ឃើញប្រយូរវង្សា​រាម​ ជា​មិត្តកម្សត់កម្រជាមួយគ្នាជាង១០០ឆ្នាំ នៅសល់តែខ្លោងទ្វារ២ និងព្រះវិហារ​១​ខ្នង អមដោយផ្ទះអ្នកស្រុកដែលភ្ជាប់វាសនានៅលើខឿនព្រះវិហារយ៉ាងរដឹករដែរ​ខេក​រខាកពេញវត្ត ខ្លះទៅភ្ជាប់និស្ស័យជាមួយខ្មោចក្នុងចេតិយតែម្តង... ក៏នឹកស្រណោះ​ខ្លួនឯងក្រៃលែង ហាក់ចង់មានវាចាផ្តាំផ្ញើទៅមិត្តចាស់ឱ្យខំប្រឹងរស់បន្តរហូតដង្ហើម​ចុងក្រោយ ប្រសិនបើព្រះអាទិត្យមិនទាន់អស្តងគតក្រែងថ្ងៃណាមួយមិត្តនឹងបាន​ប្រសើរឡើងវិញ...តែវត្តកែវព្រះភ្លើងមិនអាចវាចាបានឡើយ.....។

ប្រសិនបើមានពេលគ្រប់គ្រាន់ ខ្ញុំនឹងសរសេរប្រវត្តិពិស្តារនៃវត្តកែវព្រះភ្លើងទុកជាអនុស្សាវរីយ៍ ព្រោះមុនឆ្នាំ១៩៧៥ វត្តនេះជាជំរុំមួយនៃអ្នកប្រាជ្ញខាងព្រះពុទ្ធសាសនា មាន​ក្រុម​ជំ​នុំព្រះត្រៃបិដក និងសាស្រ្តាចារ្យនៅសាលាបាលីជាន់ខ្ពស់ជាដើម ។

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក សាសនកិច្ចានុកិច្ច
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ