ព្រះសង្កិច្ចៈ អ្នកសម្រេចធម៌តាំងពីវ័យកុមារ

ព្រះសង្កិច្ចសាមណេរ គឺជាសាមណេរមួយរូបក្នុងចំណោមសាមណេរដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ​ល្បីល្បាញបំផុតក្នុងសម័យពុទ្ធកាល។ លោកត្រូវបានគេលើកតម្កើងក្នុងផ្នែកសេចក្តី​ក្លាហាន ការលះបង់ និងសមត្ថភាពក្នុងការសម្រេចធម៌ជាន់ខ្ពស់បំផុត (អរហត្ត​ផល) ​តាំងពីមានព្រះជន្មត្រឹមតែ ៧ វស្សា ។ នេះគឺជាព័ត៌មានលម្អិតអំពីប្រវត្តិ និងព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗក្នុងជីវិតរបស់លោក៖

១. ការប្រសូត និងការសម្រេចធម៌
ព្រះសង្កិច្ចៈ ប្រសូតក្នុងត្រកូលដ៏មានស្តុកស្តម្ភមួយក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ ឈ្មោះរបស់លោកមានប្រភពមកពីដំណើររឿងដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍៖ កាលដែលលោកស្ថិតក្នុងផ្ទៃមាតានៅឡើយ មាតារបស់លោកបានទទួលមរណភាព។ ក្នុងខណៈដែលរាងកាយរបស់នាងកំពុងត្រូវបានបូជានៅលើជើងថ្ករ សាច់ឈាមរបស់នាងត្រូវបានភ្លើងឆេះអស់ ប៉ុន្តែទារកក្នុងផ្ទៃបែរជាមិនរងគ្រោះថ្នាក់ពីភ្លើងទាល់តែសោះ។ កាលបើអ្នករៀបចំពិធីបុណ្យសព (សព្វេ រើ) ឃើញដូច្នោះ ក៏ស្រង់យកទារកនោះចេញមក ហើយប្រគល់​ឱ្យសាច់ញាតិចិញ្ចឹមបីបាច់ ទើបលោកមាននាមថា សង្កិច្ចៈ (ប្រែថា៖ អ្នកដែលរួចរស់​ជីវិតមកយ៉ាងអស្ចារ្យ ឬពាក់ព័ន្ធនឹងការសង្គ្រោះ)។ កាលព្រះជន្មបាន ៧ វស្សា លោកបានសុំសាងផ្នួសជាសាមណេរក្នុងសំណាក់ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ ។



ចំណុចសម្រេចធម៌៖ ក្នុងខណៈដែលព្រះសារីបុត្តកំពុងកោរសក់ឱ្យលោកនោះ លោកបាន​ពិចារណាកម្មដ្ឋានតាមពុទ្ធដីកា ហើយក៏បានសម្រេចជា ព្រះអរហន្ត ព្រម​ដោយ​ បដិសម្ភិទាញាណ ៤ ភ្លាមៗនៅពេលដែលមុខចិត្ដកោរដកចេញពីព្រះសិរសា។
 
២. វីរកម្ម អ្នកសុខចិត្តលះបង់ជីវិតដើម្បីបុគ្គលដទៃ
ហេតុការណ៍ដែលធ្វើឱ្យកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ព្រះសង្កិច្ចៈលេចធ្លោបំផុត គឺព្រឹត្តិការណ៍ដែលលោក​ធ្វើដំណើរទៅជាមួយភិក្ខុធម្មកថិក ៣០ អង្គ ដើម្បីទៅចាំវស្សាក្នុងព្រៃមួយកន្លែង​ ។

ការប្រឈមមុខនឹងក្រុមចោរ៖ ក្នុងអំឡុងពេលដែលក្រុមភិក្ខុគង់នៅទីនោះ មានក្រុម​ចោរ ​៥០០ នាក់បានមកឡោមព័ទ្ធ និងត្រូវការភិក្ខុ ១ អង្គ ដើម្បីយកទៅធ្វើពិធីបូជាយញ្ញសម្លាប់ថ្វាយដល់ទេវតា។

សេចក្តីលះបង់៖ ព្រះថេរទាំង ៣០ អង្គ សុទ្ធតែដណ្តើមគ្នាខ្លួនលះបង់ជីវិត ប៉ុន្តែព្រះសង្កិច្ច​សាមណេរ (ដែលមានព្រះជន្មត្រឹម ៧ វស្សា) បានស្ម័គ្រចិត្តទៅដោយខ្លួនឯង ដោយ​ពោលថា ព្រះធម្មកថិកមានប្រយោជន៍ចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនាច្រើនជាង ហើយ​លោក​ក៏ទទួលបានការផ្ដាំផ្ញើពីព្រះសារីបុត្តឱ្យមកថែរក្សាភិក្ខុក្រុមនេះរួចជាស្រេច​ហើយ។

បាដិហារិយ៍លើគំនរភ្លើង៖ នៅពេលដែលមេចោរលើកដាវកាប់ទៅលើករបស់សាម​ណេរ​ ក្នុងខណៈដែលលោកកំពុងចូលសមាបត្តិ ដាវនោះបែរជាកោងបត់មករកដង ដូច​ជា​ស្លឹកចេក។ ហើយនៅពេលព្យាយាមកាប់ម្តងទៀត ដាវក៏បែកខ្ទាតអស់។ មេ​ចោរ​ឃើញដូច្នោះ ក៏កើតសេចក្តីជ្រះថ្លា និងភ្ញាក់រលឹកដឹងកំហុស។

៣. លទ្ធផល និងការផ្សព្វផ្សាយសទ្ធា
ដោយសារសេចក្តីស្ងប់ និងមេត្តាធម៌របស់ព្រះសង្កិច្ចៈ បានធ្វើឱ្យក្រុមចោរទាំង ៥០០ នាក់សម្រេចចិត្តទម្លាក់អាវុធ ហើយសុំសាងផ្នួសជាសាមណេរតាមលោកទាំងអស់។ លោកបាននាំអតីតក្រុមចោរទាំងនោះ ធ្វើដំណើរទៅគាល់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ដែលព្រះអង្គទ្រង់បានប្រទានឱវាទអំពី៖ ការមានជីវិតរស់នៅត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ដែលមានសីល និងសមាធិ គឺប្រសើរជាងការមានជីវិតរស់នៅមួយរយឆ្នាំ តែទ្រុស្តសីល និងមានចិត្តរាយមាយ ។ ឱវាទនេះបានធ្វើឱ្យសាមណេរដែលជាអតីតចោរទាំងនោះ សម្រេចធម៌តាមលោកដែរ។

គុណធម៌លេចធ្លោដែលគួរកត់សម្គាល់
សេចក្តីកតញ្ញូ៖ លោកអនុវត្តតាមពាក្យផ្ដាំផ្ញើរបស់ព្រះឧបជ្ឈាយ៍ (ព្រះសារីបុត្ត) យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន។
សេចក្តីក្លាហាន (អភ័យទាន)៖ ការមិនតក់ស្លុតចំពោះសេចក្តីស្លាប់ ព្រោះយល់ច្បាស់នូវសច្ចធម៌នៃរូបនាម។
មេត្តាបារមី៖ អាចផ្លាស់ប្តូរចិត្តចោរដែលសាហាវឃោរឃៅ ឱ្យក្លាយជាអ្នកបុណ្យបានដោយសេចក្តីស្ងប់។

ឯកសារយោង៖
 * ព្រះសុត្តន្តបិដក ខុទ្ទកនិកាយ គាថាធម្មបទ (ខុ.ធ. ២៥)
 * គម្ពីរអដ្ឋកថា អដ្ឋកថាខុទ្ទកនិកាយ គាថាធម្មបទ សហស្សវគ្គ 

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក Long Ti (ធម្មចរិយា ឡេង ពិសិទ្ធិ)
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ