សាមណេរតូច និងស្ត្រី

យើងដឹងហើយថា អ្នសបួសក្នុងព្រះពុទ្ធសានានិកាយថេរវាទ គឺប្រតិបត្តិនូវវិន័យជា​គោល មានសភាពតឹងរ៉ឹង ជាពិសេសការបដិបត្តិចំពោះវិន័យទាក់ទងនឹងមាតុ​គ្រាម​(ស្ត្រី)​។ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនលើកយកមកបរិយាយឡើយ វាជាករណីសិក្សារបស់ព្រះសង្ឃទាំង​ឡាយ​។ ចំណែកឯស្ត្រី ប៉ះព្រះសង្ឃ មិនថាភិក្ខុឬសាមណេរ មានទាំងខុស និងមិនខុស​។​ ខុស​ព្រោះប៉ះដោយចេតនា ដូចជាការឱប ស្ទាប អង្អែលជាដើម ហើយមិនខុស គឺប៉ះ​ពាល់ដោយអចេតនាឬហេតុណាមួយ ដើម្បីជាកិច្ចសង្គ្រោះដល់លោក ដោយគ្មាន​ចិត្ត​គិតលើលោក។ ក្នុងនោះ មានស្ត្រីខ្លះ បានឮថា ស្ត្រីប៉ះលោក មិនមានទោស គ្មានចែង​ក្នុងវិន័យ គេក៏នៅតែបន្តទៅប៉ះ ទៅឱប ទៅពាល់ រហូតដល់ពោលថា ខ្លួនជា​ម្ដាយ ជាបងស្រី ឬជាបរិស័ទឧបដ្ឋាក ហើយលោកត្រឹមតែជាកូនសាមណេរតូច គឺមិនមាន​ទោសពៃរ៍អ្វីឡើយ។ នេះជារឿងយល់ខុស។ 

ញោមត្រូវដឹងថា សាមណេរ គឺកើតចេញពីការបំបួសប្រកបដោយវិនយកិច្ចដូចគ្នាទាំង​អស់ មិន​គិតថា សាមណេរនោះធំឬតូចឡើយ ហើយត្រូវប្រតិបត្តិនូវសីល សមាធិ បញ្ញា គោរព​វិន័យនានាដូចជាអភិសមាចារជាដើម។ ហេតុនោះហើយ ទើបសាម​ណេរ​ លោកក៏ត្រូវតែទទួលបានការគោរព ថាជាសង្ឃរតនៈ ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មិនអាច​​ប្រមាថឬឲ្យតម្លៃស្មើនឹងក្មេងអ្នកស្រុកធម្មតាៗបានឡើយ។

សាមណេរនោះ លោកឧបមា​ដូចជារងើកភ្លើង ព្រោះថា រងើកភ្លើង ទោះបីមានសណ្ឋាន ទ្រង់ទ្រាយតូច​ឆ្មារ ក៏អាចធ្វើឲ្យមនុស្សដែលប៉ះវា រលាក ឈឺផ្សាបានដែរ ហើយ​វាក៏អាចដុតនូវរបស់​នានាឲ្យឆេះបាន។ ធម្មតា ភ្លើងទាំងឡាយ គឺវាឆេះចេញពីចំណុច​តូចៗទៅ។



យ៉ាងណាមិញ សាមណេរដែលបានបួសប្រកបដោយអង្គត្រឹមត្រូវ បដិបត្តិនូវវិន័យមានសីល ទណ្ឌកម្ម នាសនង្គៈ លោកវជ្ជៈ អភិសមាចារជាដើម គឺប្រៀប​ដូចកូនភ្លើង ដែលយើងមិនអាចមើលស្រាលបាន។ ពេលណា យើងទៅប្រឡែងលេង ឱប ថើប ញីញក់ បីពរ គិតថា ក្មេងតូច នោះប្រៀបដូចយើងកំពុងតែឱបដុំភ្លើងដូចគ្នាផងដែរ។ បើ​សាមណេរតូច អាចស្ត្រីទាំងឡាយ គិតថា ដូចគេឯងធម្មតា ម្ល៉េះបួសហើយ មិនបាច់នៅវត្តដូចគេឡើយ អាចនាំយកទៅនៅផ្ទះ ដេកឱប មើលថែ ចាំធំកាលណា យកមកវត្ត ជាការស្រេចបាត់ទៅហើយ។

រីឯមេវត្តក៏ដូចគ្នា អាចជួយពន្យល់ណែនាំថែម ចៀសវាង យកការយល់មុខ យក​មនោ​សញ្ចេតនា​ ធ្វើមិនដឹង មិនឮ ជាហេតុនាំឲ្យមនុស្សស្រីមួយចំនួន ធ្លាក់ក្នុងធម៌ប្រមាទ ខាត​បុណ្យកុសល ព្រោះខ្វះការបដិបត្តិចំពោះកូនសាមណេរទាំងឡាយ។ ហេតុនេះ ស្ត្រី​ទាំង​ឡាយ កុំច្រឡំជាបន្តទៀត។៚

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក Dara Sou
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ