ពុទ្ធសាសនិកក្លែងក្លាយ?

នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង អត្រានៃប្រជាជនដែលមានឈ្មោះថា ពុទ្ធសាសនិក មានប្រមាណ​ជា ៩៥% ដែលមានតាំងពីកំណើត។ ប៉ុន្តែក្នុងចំណោម ៩៥%នោះ បើចម្រាញ់​ឲ្យច្បាស់ថា បានសិក្សា បានស៊ីជម្រៅ និងជ្រះថ្លាយល់ដឹងពីពុទ្ធសាសនាពិតប្រាកដ​ មិនប្រាកដថាមានដល់ ៥០%ឡើយ? សំណួរសួរថា ព្រោះហេតុអ្វី? ចម្លើយគឺ ឈ្មោះ​នេះ មានតពីដូន ពីតាមក ហើយកាន់តៗគ្នា ហាក់ស្រពិចស្រពិលនៅឡើយ ហើយ​ងាយផ្អើលតាមគេពញ្ញាក់ ងាយជឿ ងាយតាម។ 
   
ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំពោលថាដូច្នោះ? មូលហេតុងាយទេ ដោយយើងសង្កេតលើព្រឹត្តិ​ការណ៍​ក្នុងសង្គមសព្វថ្ងៃនេះបាន ។ យើងតែងតែឃើញថា ប្រជាជនតែងតែគោរព តែង​តែ​ធ្វើបុណ្យ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានរឿងទាំងឡាយណា មិនល្អ កើតមាននៅក្នុងសង្គម​សង្ឃ​ ពួកគេតែងតែចេញមកតិះដៀល មើលងាយ ជេរប្រទេច ផ្ដាសា ទោះ​បីជា​រឿងនោះមិនទាក់ទងនឹងសង្ឃក៏ដោយ (ជារឿងបុគ្គលសុទ្ធសាធ) ក៏គេវាយប្រហារដល់​ស្ថាប័នឬសង្គមសង្ឃទាំងមូលដែរ។ ឧ. ករណីបុគ្គល(ក)ធ្លាប់បួស រួចសឹកទៅវិញ សក់​មិន​ទាន់ដុះជិត រួចប្រព្រឹត្តអ្វីមួយមិនសមភ្នែកឬកើតឧប្បត្តិហេតុណាមួយ ក៏ត្រូវបាន​គេ​ចោទដោយពោលពាក្យថា «មានព្រះសង្ឃមួយអង្គ បន្លំខ្លួនធ្វើនេះធ្វើនោះជា​ដើម​…» ទាំងដែលពួកគេមិនបានសួរនាំប្រភព ថាមកពីណា? រឿងហេតុយ៉ាងណា? នោះ​ឡើយ។

បើរឿងនោះជារឿងមានការភ័ន្តច្រឡំ ពួកគេក៏ត្រឹមតែសុំទោស រួចចប់សព្វគ្រប់ ព្រោះ​សង្គមសង្ឃ​នេះ តែងតែអភ័យ។ តួយ៉ាងពួកសារព័ត៌មានមួយចំនួន តែងតែខិតខំ​ចុះផ្សាយនូវរឿងដែលទាក់ទងនឹងបុគ្គលដែលមិនល្អក្នុងសង្គមសង្ឃ ដើម្បី​ទាញ​យក​ប្រជា​ប្រិយ ទាញយកការចែករំលែក ដោយពួកគេចុះផ្សាយទាំងគ្មានប្រភព រហូត​ខ្លះទៀត គ្មានវិជ្ជាជីវៈជាអ្នកសារព័ត៌មានពិតប្រាកដ។ ខណៈដែលពុទ្ធបរិស័ទមួយ​ចំនួន ​ជ្រះថ្លាច្បោលៗ មិនបានអប់រំចិត្តគំនិត ពួកគេក៏ចេញមកវាយប្រហារភ្លាមៗដោយ​មិនសំចៃ។ 
   
ពិតណាស់ ប្រាកដជាមានពួកប្លម ពួកបន្លំ យកសាសនាជាខែល តែវាជារឿងបុគ្គល ពុំទាក់ទង​នឹងពាក្យថា «សង្ឃ»ឡើយ។ កាលណាបើបុគ្គលទាំងនោះមានបញ្ហា ក៏មានស្ថាប័ន​សង្ឃជាអ្នកដោះស្រាយតាមធម៌ តាមវិន័យជាមុនសិនដែរ។ ប៉ុន្តែបើគ្រហស្ថ ចូល​មក​លូកដៃជ្រុល ឬតិះដៀលសព្វបែបយ៉ាង ប្រៀបដូចចីវរដែលរហែក១ចំអាម បែរ​ជា​មិនព្រមនាំគ្នាដេរ តែបែរជានាំគ្នាហែកជាបន្តបន្ទាប់ រួចហើយចង់ឲ្យចីវរនោះបាន​ស្អាតល្អដូច្នោះ។ 
   
កាលបើជ្រះថ្លាតែសម្បកក្រៅ ប៉ុន្តែក្នុងចិត្តមិនទាន់អប់រំ មិនចេះពិចារណា អានតែចំណងជើងព័ត៌មានមួយចំនួនដែលគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ ប្រាសចាកវិជ្ជាជីវៈជាអ្នកសារ​ព័ត៌មាន រួចវាយប្រហារដល់«ព្រះសង្ឃ» នោះហើយ ដែលយើងជាពុទ្ធសាសនិក​ក្លែងក្លាយ រកខ្លឹមសារពុំបាន។ ពាក្យថា «ព្រះសង្ឃ» គឺមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅនិងធ្ងន់ណាស់។ បើប្រើមិនត្រូវ គឺជាការប្រមាថដល់សង្ឃរតន៍ទាំងមូល។ ពុទ្ធសាសនា អាចរឹងមាំ គឺអាស្រ័យបរិស័ទពិត បរិស័ទខ្លឹម។ បរិស័ទពិត បរិស័ទខ្លឹម គឺជាបរិស័ទ​ដែលយល់ហេតុផល គិតពិចារណាបានវែងឆ្ងាយ តិះដៀលដល់បុគ្គលដែលគួរ​តិះ​​ដៀល សរសើរដល់បុគ្គលដែលគួរសរសើរ។ សព្វថ្ងៃនេះ យើងមានបញ្ហាប្រឈមបែប​នេះឯង ប្រៀបដូចដើមត្នោតដែលមានតែខ្លឹមក្រៅ ឯក្នុងមានតែស្រាយដូច្នោះ​ឯង​៕ 

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក Long Ti (ធម្មចរិយា ឡេង ពិសិទ្ធិ)
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ