តេីគ្រហស្ថដែលបានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត ពិតជាអាចតាំងនៅ រហូតអស់៧ថ្ងៃពិតមែនឬ? ចម្លេីយ មិនពិតឡេីយ ។
ព្រោះថាក្នុងព្រះអដ្ឋកថាទាំងឡាយ បានពោលថា ខីណាសវា បន បរិនិព្វាយន្តិ វា បព្វជន្តិ វា។ កស្មា? អរហត្តំ នាម សេដ្ឋគុណោ, គិហិលិង្គំ ហីនំ, តំ ហីនតាយ ឧត្តមំ គុណំ ធារេតុំ ន សក្កោតិ។ តស្មា តេ បរិនិព្វាតុកាមា វា បព្វជិតុកាមា វា ហោន្តិ។ ភុម្មទេវា បន អរហត្តំ បត្វាបិ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ។ ឆសុ កាមាវចរទេវេសុ សោតាបន្នសកទាគាមិនោ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ; អនាគាមិនា រូបភវំ គន្តុំ វដ្ដតិ, ខីណាសវេន បរិនិព្វាតុំ។ កស្មា ? និលីយនោកាសស្ស អភាវា។ រូបាវចរារូបាវចរេសុ សព្វេបិ យាវជីវំ តិដ្ឋន្តិ។ វិភង្គអដ្ឋកថា/៥០៥ ។ សេចក្តីថា ចំណែកឯបុគ្គលដែលបានសម្រេច ជាព្រះខីណាស្រព លោកតែងតែបរិនិព្វាន ឬថារមែងបួសក្នុងថ្ងៃនោះឯង ។ ព្រោះហេតុអ្វី ? ព្រោះថា ឈ្មោះថាអរហត្តផល គឺជាគុណជាតិដ៏ប្រសើរ ចំណែកភេទជាគ្រហស្ថ គឺជាភេទដ៏ថោកទាប ។ បុគ្គលជាគ្រហស្ថនោះមិនអាចដើម្បីទ្រទ្រង់នូវគុណដ៏ឧត្ដម ដោយភេទ ដ៏ថោកទាបនោះបានឡើយ ។ ព្រោះហេតុដូច្នោះ បុគ្គលដែលបានសម្រេចជាព្រះអរហន្តហើយ លោករមែងមានការប្រាថ្នាដើម្បីបរិនិព្វាន ឬថា ប្រាថ្នារមែងបួសយ៉ាងពិតប្រាកដ ។
ចំណែកឯ ភូម្មទេវតា កាលបើ លោកបានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត លោករមែងអាចតាំងនៅ ក្នុងអត្តភាពជាភូម្មទេវតារហូតអស់ជីវិត ។ ចំណែកសោតាបន្នបុគ្គល និង សក្កទាគាមិបុគ្គល ដែលបានសម្រេច ក្នុងកាមាវចរសួគ៌ ទាំង៦ជាន់ លោក រមែងអាចតាំងនៅ ក្នុងអត្តភាពនោះ នោះរហូតអស់ជីវិត ។ បើលោក បានសម្រេចជាព្រះអានាគាមីបុគ្គលវិញ លោកគួរទៅកាន់រូបព្រហ្ម គឺថាលោករមែងតែងតែចុតិ ហើយទៅបដិសន្ធិ ក្នុងរូបព្រហ្ម ។ បើបានសម្រេចជាព្រះខីណាស្រព លោកគួរ បរិនិព្វានគឺលោករមែងតែងតែបរិនិព្វាន ដោយភាពជាព្រះខីណាស្រពនោះឯង ។ ព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា នៅក្នុង ឋានទេវតាទាំងប្រាំមួយជាន់ មិនមានទីកន្លែងដ៏សមគួរដើម្បីកិរិយាពួនសម្ងំក្នុងកម្មដ្ឋានបានឡើយ ។ ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងអស់ ដែលបានសម្រេច គុណធម៌ ក្នុងរូបាវចរភព និងអរូបាវចរភព លោករមែងអាចតាំងនៅរហូតអស់ជីវិត ។
តំ បត្វា បន ន តេន លិង្គេន អដ្ឋំសុ, គិហិលិង្គំ នាមេតំ ហីនំ, ឧត្តមគុណំ ធារេតុំ ន សក្កោតិ។ តស្មា តត្ថ ឋិតោ អរហត្តំ បត្វា តំទិវសមេវ បព្វជតិ វា បរិនិព្វាយតិ វា។ ភូមទេវតា បន តិដ្ឋន្តិ។ កស្មា? និលីយនោកាសស្ស អត្ថិតាយ។ មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា/១២១ ។ ចំណែកឯ បុគ្គលដែលបានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត លោករមែងមិនតាំងនៅ ដោយភេទជាគ្រហស្ថនោះឡើយ។ ព្រោះភេទជាគ្រហស្ថ គឺជាភេទដ៏ថោកទាប មិនអាចដើម្បីទ្រទ្រង់នូវគុណដ៏ឧត្ដម គឺអរហត្តផលបានឡើយ ព្រោះដូច្នោះ បុគ្គលដែលតាំងនៅក្នុងភេទជាគ្រហស្ថ កាលបើបានសម្រេចជាព្រះអរហន្ត ក៏រមែងតែងតែបួសក្នុងថ្ងៃនោះឯង ឬថាបើមិនបួស ក៏រមែងបរិនិព្វាន ក្នុងថ្ងៃនោះឯង ។ ចំណែកឯ ភុម្មទេវតា កាលបើលោក បានសម្រេចជាព្រះអរហន្តហើយ រមែងអាចតាំងនៅរហូតអស់ជីវិត ។ ព្រោះហេតុអ្វី ? ព្រោះថា ក្នុងឋានភូម្មទេវតា មានទីកន្លែង ដ៏សមគួរក្នុងការពួនសម្ងំ នៅដោយវិវេក ក្នុងកម្មដ្ឋាន តាមអធ្យាស្រ័យ របស់លោក។
អគារមជ្ឈេ វសន្តេន នាម អរហត្តំ បត្តេន តំទិវសមេវ បរិនិព្វាយិតព្វំ វា បព្វជិតព្វំ វា ហោតិ, សា បន អត្តនោ ឤយុសង្ខារានំ បវត្តនភាវំ ញត្វា ‘‘អត្តនោ បព្វជ្ជំ អនុជានាបេស្សាមី’’តិ ។ ចំណែកអដ្ឋកថាអង្គុតរនិកាយ /២៦៦ ក្នុងខេមាថេរីវត្ថុ ក៏បានពោលហេីយ ក្នុងន័យដូចគ្នានេះដែរ ។ (សេចក្តីប្រែដូចខាងលេីដែរ )
ការសម្រេចជាព្រះអរហន្ត ក្នុងភេទជាគ្រហស្ថនេះ បេីតាមមតិរបស់អាចារ្យមួយចំនួនសម្ដែងថា គ្រហស្ថណាបានសម្រេចព្រះអរហត្តហើយ បើមិនបានបួសជាបព្វជិតទេ នឹងត្រូវបរិនិព្វាន ក្នុងថ្ងៃទី ៧ គឺគ្រហស្ថអាចទ្រទ្រង់នូវព្រះអរហត្តបាន រហូត៧ ថ្ងៃឯណោះ ។ ចំណែកឯ អាចារ្យពួកខ្លះលេីកយកវាទ: របស់សៀវភៅបរមត្ថជោតិក:បរិច្ឆេទទី៥ ច្បាប់ចាស់ របស់ថៃកាលលោកបោះពុម្ភដំបូង មិនទាន់បានកែប្រែ មកជាសាធក: ដោយមិនបានដឹងថា វាជាការភ្លាំងភ្លាត់ ទាំងដែរសៀវភៅនេះ លោកបានកែប្រែបោះពុម្ភ សាជាថ្មីហេីយ ។ សូម្បីក្នុងគម្ពីរមិលិន្ទបញ្ហា ត្រង់ខីណាសវភាវបញ្ហា ក៏បានពោលថា ឯវមេវ ខោ, មហារាជ, អរហត្តំ បត្តោ គិហី តេន លិង្គេន អរហត្តំ ធារេតុំ ន សក្កោតិ, តេន ការណេន តស្មឹយេវ ទិវសេ បព្វជតិ វា បរិនិព្វាយតិ វា ។ បពិត្រមហារាជ គ្រហស្ថដែលបានសម្រេចនូវព្រះអរហត្ត រមែងមិនអាចដើម្បីនឹងទ្រទ្រង់នូវព្រះអរហត្តដោយភេទជាគ្រហស្ថនោះបានឡើយ លោករមែងបួសក្នុងថ្ងៃនោះឯង ឬថា (បើមិនបានបួសនោះទេ) លោករមែងបរិនិព្វានក្នុងថ្ងៃនោះឯង ។
ដូច្នេះ បញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា មតិរបស់អាចារ្យដែលយល់ថា គ្រហស្ថបានសម្រេចជាព្រះអរហន្តហើយ បើមិនបានបួសទេ រមែងបរិនិព្វានក្នុងរវាង ៧ ថ្ងៃនោះ ជាការយល់មិនត្រឹមត្រូវឡើយ ។
សូមមេីលរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទៀត ដូចជា
រឿងព្រះបាទសុទ្ធោទន:
រឿងសន្តតិមហាមាត្យ
រឿងពាហិយទារុចិរី
រឿងឧគ្គសេន
រឿងព្រះនាងខេមា
រឿងវីតសោកទារក
រឿងព្រាហ្មណ៍ដែលជាពុទ្ធមាតាពុទ្ធបិតាជាដេីម ។
ប្រភព៖ ហ្វេសប៊ុក អភិធម្មានន្ទោ ម៉ៅ ឯក
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ
