ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សមួយចំនួន មានអគតិចំពោះព្រះសង្ឃនាពេលបច្ចុប្បន្ន?

ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សមួយចំនួនមាន អគតិចំពោះព្រះសង្ឃ នាពេលបច្ចុប្បន្ន? សំណួរ​របស់អ្នក មិនមែនជាសំណួរតូចតាចនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសំណួរដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហា​រចនាសម្ព័ន្ធនៃសង្គមទាំងមូល។ ចម្លើយត្រូវបែងចែកទៅតាមហេតុផល មិន​មែន​តាម​អារម្មណ៍ឡើយ៖

១. អគតិភាគច្រើន "មិនមែនកើតចេញពីព្រះសង្ឃទាំងអស់" ប៉ុន្តែភាគច្រើនកើតចេញពីព័ត៌មានដែលទទួលបាន មនុស្សដែលនិយាយថា "បួសជាព្រះសង្ឃស្រួលណាស់ បួសហើយមាន បួសហើយមិនធ្វើអ្វីសោះ" ជាទូទៅមានលក្ខណៈរួមគ្នាគឺ៖

 * ❌ មិនដែលបានបួសពិតប្រាកដ
 * ❌ មិនដែលរស់នៅក្នុងវត្តអារាម
 * ❌ មិនស្គាល់ព្រះវិន័យ
 * ❌ ទទួលព័ត៌មានពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយតែម្ខាង

ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសម័យនេះ ផ្ដោតលើព័ត៌មានអាស្រូវព្រោះវាលក់ដាច់៖
 * ព្រះសង្ឃល្អបំពេញតួនាទីស្ងប់ស្ងាត់ → មិនក្លាយជាព័ត៌មាន
 * ព្រះសង្ឃមិនល្អតែមួយអង្គ → ត្រូវបានពង្រីកព័ត៌មានរហូតដូចជាខូចទាំងប្រព័ន្ធ
 * កាលណាទទួលព័ត៌មានតែម្ខាងដដែលៗ → ខួរក្បាលនឹងវាយតម្លៃរួមបញ្ចូលគ្នាដោយមិនដឹងខ្លួន → ក្លាយជា "អគតិ" មិនមែន "បញ្ញា" ឡើយ។

២. ព្រះសង្ឃដែលមានក្នុងព័ត៌មាន ≠ ព្រះសង្ឃទាំងអស់
ការ​ពិតដែលត្រូវទទួលស្គាល់រួមគ្នាគឺ៖ ព្រះសង្ឃដែលមានព័ត៌មានខូចខាត គឺមានពិត​មែន​។ ប៉ុន្តែការវាយតម្លៃជារួមថា "ព្រះសង្ឃទាំងអស់សុទ្ធតែបែបនោះ" = ជារឿង​អយុត្តិធម៌។

ប្រៀបធៀបយ៉ាងងាយ៖
 * មានគ្រូបង្រៀនម្នាក់ពុករលួយ → តើយើងត្រូវសន្និដ្ឋានថាគ្រូទាំងអស់សុទ្ធតែអាក្រក់ដែរឬទេ?
 * មានគ្រូពេទ្យម្នាក់ខុសក្រមសីលធម៌ → តើយើងនឹងឈប់ជឿជាក់លើគ្រូពេទ្យទាំងអស់មែនទេ?
 * ព្រះសង្ឃក៏ដូចគ្នា៖ អ្នកខុស → ត្រូវទទួលខុសត្រូវម្នាក់ៗតាមបុគ្គល មិនមែនបំផ្លាញស្ថាប័នទាំងមូលឡើយ។

៣. តើមានព្រះសង្ឃល្អនៅក្នុងសង្គមដែរឬទេ? → មាន ហើយមានច្រើនទៀតផង
សំណួរដ៏សំខាន់គឺ៖ "តើអ្នកធ្លាប់ជួបព្រះសង្ឃល្អៗហើយឬនៅ?" បើមិនធ្លាប់! មិនមែនមានន័យថាគ្មានទេ ប៉ុន្តែមកពីព្រះសង្ឃល្អលោកមិនចេញផ្សព្វផ្សាយតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ។

សួរត្រឡប់ទៅវិញដោយសុជីវធម៌ថា៖ តើលោកទាំងនេះមិនមែនជាព្រះសង្ឃទេឬ? ឬមួយទាល់តែគ្មានព្រះសង្ឃល្អសោះ ទើបអ្នកពេញចិត្ត?

៤. ព្រះសង្ឃមកពីណា? → មកពី "សង្គមគ្រហស្ថ" នេះគឺជាចំណុចដែលមនុស្សចូលចិត្តភ្លេច៖
 * ព្រះសង្ឃមិនមែនធ្លាក់ពីលើមេឃ
 * ព្រះសង្ឃមិនមែនកើតមកក្លាយជាព្រះសង្ឃភ្លាមៗទេ
 * ព្រះសង្ឃគឺមកពី កូនចៅរបស់យើងទាំងអស់គ្នានេះឯង

បើនិយាយថា "ព្រះសង្ឃសម័យនេះអាក្រក់" ត្រូវសួរតទៅទៀតថា? តើនរណាជាអ្នកចិញ្ចឹមបីបាច់លោកមក? សង្គមដែល៖
 * ❌ មិនបង្រៀនសីល ៥
 * ❌ មិនដែលចូលវត្ត
 * ❌ មិនដែលស្ដាប់ធម៌
 * ❌ ប្រើប្រាស់លុយកាក់ជាខ្នាតវាស់វែងតម្លៃមនុស្ស

ហើយរំពឹងថា ព្រះសង្ឃនឹងល្អឥតខ្ចោះជាងសង្គមដែលផលិតលោកមកនោះ  វាជារឿងមិនអាចទៅរួចឡើយ។

៥. ព្រះសង្ឃសម័យនេះគឺ "សម្មតិសង្ឃ" មិនមែនអរិយសង្ឃ ចំណុចនេះសំខាន់ណាស់ ប៉ុន្តែមនុស្សភាគច្រើនមិនយល់៖ ព្រះសង្ឃបច្ចុប្បន្ន = សម្មតិសង្ឃ (ព្រះសង្ឃដោយការសន្មត) គឺជាអ្នកដែលកំពុងហ្វឹកហាត់ លះបង់ និងផ្ដាច់នូវកិលេស មិនមែនជាព្រះអរហន្តដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។

ការបួស៖
 * មិនមែនប្រែថា "បរិសុទ្ធភ្លាមៗ" នោះទេ
 * ប៉ុន្តែប្រែថា "ចូលមកដើម្បីហ្វឹកហាត់"
 * បើព្រះសង្ឃខុស ត្រូវប្រើ ព្រះវិន័យ ដើម្បីចាត់ការ មិនមែនប្រើអារម្មណ៍មកជេរប្រមាថសាសនាទាំងមូលឡើយ។

៦. ហេតុអ្វីដាស់តឿនហើយមិនស្ដាប់ ចាំតែរិះគន់ម្យ៉ាង? ព្រោះសង្គមបច្ចុប្បន្ន៖
 * ស៊ាំនឹងការ "ជេរ" ច្រើនជាងការ "ស្ដាប់"
 * ស៊ាំនឹងការ "ចង់ឈ្នះ" ច្រើនជាងការ "យល់ចិត្ត"
 * ប្រើប្រាស់អារម្មណ៍ ច្រើនជាងបញ្ញា
ការរិះគន់បែប ❌ មិនស្ដាប់ហេតុផល ❌ មិនទទួលព័ត៌មាន ❌ មិនបើកចិត្ត គឺមិនមែនជាការដោះស្រាយបញ្ហាទេ  តែវាគឺជាការ "បញ្ចេញអគតិ"។

៧. ចុងក្រោយ... បញ្ហាមិនមែនស្ថិតលើខាងព្រះសង្ឃតែម្ខាងទេ បើមានសំណួរថា "តើសង្គមសព្វថ្ងៃឃ្លាតឆ្ងាយពីសីលធម៌ដែរឬទេ?" ចម្លើយត្រង់ៗគឺ៖  ឆ្ងាយណាស់។
 * សីល ៥ ស្ទើរតែមិនត្រូវបានលើកយកមកនិយាយ
 * វត្តអារាមត្រូវបានមើលឃើញត្រឹមជាកន្លែងធ្វើពិធីបុណ្យ មិនមែនជាកន្លែងហ្វឹកហាត់ចិត្ត
 * ធម៌អាថ៌ត្រូវបានមើលឃើញថាហួសសម័យ មិនទាន់សម័យ

ហើយនៅពេលដែលព្រះសង្ឃទន់ជ្រាយ សង្គមបែរជាជាន់ពន្លិច ជំនួសឱ្យការជួយគ្នាជ្រោមជ្រែង។



សរុបបែបត្រង់ចំណុច៖
 * អគតិដែលមានចំពោះព្រះសង្ឃ → ភាគច្រើនកើតចេញពីព័ត៌មានតែម្ខាង។
 * ព្រះសង្ឃដែលមិនល្អគឺមានពិត → ប៉ុន្តែព្រះសង្ឃល្អក៏នៅមានច្រើន។
 * ព្រះសង្ឃគឺជាផលផលិតនៃសង្គមគ្រហស្ថ។
 * ព្រះសង្ឃសម័យនេះគឺជាអ្នកហ្វឹកហាត់ មិនមែនសុទ្ធតែជាអរិយបុគ្គល។
 * បើសង្គមមិនរក្សាសីល → នឹងបន្ទោសព្រះសង្ឃតែម្ខាងមិនបានឡើយ។
 * ការដោះស្រាយបញ្ហា ត្រូវប្រើបញ្ញា មិនមែនអារម្មណ៍។

បើចង់ឃើញព្រះសង្ឃល្អកាន់តែច្រើន → ត្រូវចាប់ផ្ដើមពីការមានមនុស្សល្អនៅក្នុងសង្គមឱ្យកាន់តែច្រើនជាមុនសិន។

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក Long Ti (ធម្មចរិយា ឡេង ពិសិទ្ធិ)
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ