តើព្រះអមិតាភពុទ្ធជានរណា? 

ព្រះអមិតាភពុទ្ធ គឺជាព្រះពុទ្ធមួយព្រះអង្គក្នុងចំណោមព្រះពុទ្ធដែលគោរពខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយាន ជាពិសេសនៅក្នុងនិកាយសុខាវតី (ព្រះពុទ្ធសាសនាលើដែនដីបរិសុទ្ធ) ដែលផ្សព្វផ្សាយរីករាលដាលនៅក្នុងប្រទេសចិន ជប៉ុន កូរ៉េ និងវៀតណាម។ ព្រះអង្គតំណាងឱ្យសេចក្តីមេត្តាករុណាគ្មានព្រំដែន និងប្រាជ្ញាដ៏អស់កល្បជានិច្ច។
   
ខាងក្រោមនេះជាសេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងរ៉ាវ និងតួនាទីសំខាន់ៗរបស់ព្រះអង្គ៖
   ១. អត្ថន័យព្រះនាម
       ពាក្យ «អមិតាភៈ» មកពីភាសាសំស្ក្រឹត ហើយមានអត្ថន័យពីរគឺ៖
          - អមិតាភៈ ប្រែថា "ពន្លឺគ្មានទីបញ្ចប់" ដែលមានន័យសម្តៅដល់ប្រាជ្ញាដែលបំភ្លឺសកលលោក។
          - អមិតាភៈ ប្រែថា "ជីវិតគ្មានទីបញ្ចប់" ដែលមានន័យសម្តៅដល់ អមតៈនៃព្រះធម៌ និងព្រះពុទ្ធភាវៈ។
        នៅក្នុងភាសាចិន ព្រះអង្គត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា "អាមីថហ្វ” (阿彌陀佛) ដែលខ្មែរកាត់ស្រឡាយចិននិយាយរត់មាត់ថា “អាមីតាភូ”។ 
    ២. ប្រភពដើមនិងមហាបណិធាន
         យោងតាមសុខាវតីព្យូហសូត្រ បានពោលថា កាលពីច្រើនកប្បកន្លងទៅ ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រមួយអង្គដែលបានលះបង់រាជបល្ល័ង្ករបស់ទ្រង់ មានព្រះនាមថា «ធម្មាករភិក្ខុ»។  ព្រះអង្គបានតាំងសច្ចាប្រណិធានចំនួន ៤៨ ប្រការ ដើម្បីបង្កើតដែនដីដ៏ល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់សត្វលោកទាំងអស់។
          មហាបណិធានដ៏សំខាន់បំផុត គឺមហាបណិធានប្រកាទី ១៨ ថា «ប្រសិនបើនរណាម្នាក់រំលឹកដល់ព្រះអង្គ ហើយសូត្រព្រះនាមព្រះអង្គដោយស្មោះ សូម្បីតែ ១០ ដងមុនពេលស្លាប់ ព្រះអង្គនឹងយាងមកទទួលព្រលឹងនោះ ហើយណែនាំវាឱ្យកើតជាថ្មីនៅក្នុងទឹកដីរបស់ព្រះអង្គ»។
     ៣. ដែនដីពុទ្ធក្សេត្រ «សុខាវតី»
           ព្រះអមិតាភៈគង់ប្រថាប់ក្នុង "ស្ថានសុខាវតី" ឬ "ពុទ្ធក្សេត្រទិសខាងលិច"
           - លក្ខណៈ៖ វាជាទីស្ថានដែលគ្មានទុក្ខវេទនា ពោរពេញដោយសន្តិភាព និងភាពស្ងប់ស្ងាត់ ពោរពេញដោយរតនជាតិនិងសំឡេងព្រះធម៌។
           - គោលដៅ៖ សុខាវតីមិនមែនជាឋានសួគ៌បណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់រីករាយនឹងសុភមង្គលនោះទេ ប៉ុន្តែជា "ទីសម្រាប់ហ្វឹកហាត់ចិត្ត" ជាកន្លែងដែលអ្នកដែលកើតជាថ្មីនៅទីនោះអាចស្តាប់ធម៌ដោយផ្ទាល់ពីព្រះអមិតាភៈរហូតដល់ពួកគេសម្រេចបានការត្រាស់ដឹងជាព្រះពោធិសត្វ ឬព្រះពុទ្ធ ដើម្បីត្រឡប់មកវិញ និងជួយសត្វលោក។



     ៤. រូបរាងនិងលក្ខណៈក្នុងសិល្បៈ
         នៅក្នុងសិល្បៈមហាយាន ព្រះអមិតាភៈច្រើនតែលេចឡើងក្នុងទម្រង់ដូចខាងក្រោម៖
         - ឥរិយាបថ៖ សមាធិមុទ្រា ព្រះហស្តដាក់លើគ្នានៅលើភ្លៅ (ជារឿយៗកាន់ថូផ្កាឈូក ឬបាត្រនៅក្នុងព្រះហស្ត)
         - ពណ៌ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះអង្គ៖ នៅក្នុងនិកាយវជ្រយាន ព្រះកាយមានពណ៌ក្រហម ត្រូវបានគេប្រើជាញឹកញាប់ ដែលតំណាងឱ្យធាតុភ្លើង និងប្រាជ្ញាដែលដុតបំផ្លាញកិលេស
         - វេយ្យាវច្ចក៍រួម៖ ច្រើនតែដាក់នៅក្បែរព្រះពោធិសត្វអវលោកិតេស្វរៈ (ខាងឆ្វេងដៃ
​         - តំណាងឲ្យមេត្តាករុណា) និងព្រះមហាស្ថាមប្រាប្តពោធិសត្វ (ខាងស្តាំដៃ - តំណាងឲ្យអំណាច)។
         - នៅប្រទេសកម្ពុជា គឺរូបរបស់ទ្រង់តែងតែស្ថិតនៅលើព្រះសីសៈរបស់ព្រះពោធិសត្វអវលោកិតេស្វរៈ។
      ៥.សារៈសំខាន់ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល
         ព្រះពុទ្ធអមីតាភៈត្រូវបានចាត់ទុកថាជាទីពឹងផ្នែកដួងវិញ្ញាណសម្រាប់មនុស្សជាច្រើន ពីព្រោះការបង្រៀនរបស់និកាយសុខាវតីសង្កត់ធ្ងន់លើ "សទ្ធា" និងការពឹងផ្អែកលើអំណាចខាងក្រៅ ធ្វើឲ្យមនុស្សសាមញ្ញដែលមិនមានពេលវេលាសម្រាប់ការអនុវត្តបួសយ៉ាងម៉ត់ចត់នៅក្នុងព្រៃ ឬវត្តអារាម ក៏អាចសម្រេចបានការចាក់ធ្លុះធម៌តាមរយៈការគ្រប់គ្រងសតិ និងការសូត្រព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គ។៚

ប្រភពៈ ហ្វេសប៊ុក ព្រះវិមលធម្មធារ៍ វជិរមេធី
ដោយ៥០០០ឆ្នាំ